Rzeźbienie w soli, choć to dość nietypowa sztuka, jest tradycyjną formą rękodzieła. Możesz podziwiać ją w Kopalni Soli w Wieliczce. Gdy będziesz podążać ścieżką Trasy Turystycznej, niemal na każdym kroku spotkasz wielkie postaci związane z polską kulturą i sztuką, których podobizny zostały uwiecznione w solnej skale. Sól to niezwykle delikatny materiał, dlatego praca z nim wymaga niezwykłej precyzji i dokładności. Jeżeli rzeźby w soli podbiły Twoje serce, możesz zabrać je ze sobą do domu... oczywiście te, które znajdziesz w sklepie z pamiątkami w Kopalni.
Przejdź do akapitów:
Nietypowa sztuka rzeźbienia w soli
Sól to dość nietypowy materiał dla rzeźbiarza. Nie każdy jednak wie o tym, że rzeźbienie w soli jest dość wdzięcznym zajęciem. Choć jest krucha i delikatna, sól ma twardość zbliżoną do gipsu. Sama obróbka soli nie jest trudna. Jednak, żeby profesjonalnie rzeźbić w soli, trzeba mieć z tym materiałem spore doświadczenie. Każda bryła soli jest inna − różni się nie tylko wielkością czy twardością, ale także kolorem − co w ciekawy sposób można wykorzystać w akcie tworzenia.
Niestety, mimo wielkich wysiłków konserwatorów, sól podlega naturalnemu procesowi ługowania, przez co z czasem wyrzeźbione sylwetki tracą ostrość swoich rysów, a nieraz i całe twarze czy dłonie. Dlatego właśnie warto zatrzymać się na chwilę przy wspaniałych i misternie wykonanych rzeźbach z soli, bo solna sztuka przemija i niemal codziennie zmienia swój kształt!
Zanim rzeźbiarz przystąpi do pracy, zazwyczaj poszukuje inspiracji i rzeźbi „w wyobraźni”. Każdy kawałek soli może opowiedzieć inną historię. To niesamowite, że coś co było odpadkiem − elementem soli, który pozostał po przebudowie chodnika czy technicznym zabezpieczeniu pomieszczenia w kopalni, może stać się niepowtarzalnym dziełem sztuki.
Rzeźby z soli wykonują nie tylko artyści-rzeźbiarze, ale przede wszystkim górnicy-rzeźbiarze. Czy wiesz, że praktycznie każda rzeźba, którą podziwiać możesz w Kaplicy Św. Kingi wykonana została przez górników? Górnicy rzeźbili w soli, aby oddać cześć wielkim postaciom polskiej tradycji i historii. Najstarsze motywy rzeźbiarskie poświęcone były przede wszystkim tematyce sakralnej.
Polska sztuka w Kopalni
Trudno stwierdzić dziś, kto jako pierwszy wpadł na pomysł ozdobienia kopalni solnymi rzeźbami. Bogobojni i pobożni górnicy wieliccy w trosce o swoje życie wieczne, ale i to doczesne, które nie było przecież łatwe, kilkaset metrów pod ziemią, wypraszali sobie łaski u swoich świętych patronów poprzez sztukę.
Jednym z pierwszych dzieł solnych pod ziemią była wykuta w skale solnej kaplica św. Antoniego. Pochodzi ona z XVII wieku, a jej autor nieznany jest nam z nazwiska. Kaplica wykonana została w stylu barokowym. Mieści się ona nieopodal szybu Daniłowicz, niespełna 64 metry pod ziemią. W kaplicy możesz podziwiać 4 ciekawe rzeźby świętych: św. Piotra z kluczami do bram niebios, św. Pawła, św. Dominika z psem i św. Franciszka z Asyżu. W kaplicy znajdują się także rzeźby św. Klemensa papieża i św. Stanisława biskupa i polskiego męczennika. Do kaplicy św. Antoniego prowadzi Trasa Turystyczna. Z kolei w komorze Kazimierza III Wielkiego możesz zobaczyć solne popiersie króla, które zostało wykonane w 1968 roku. Jego autorem jest Władysław Hapek.
Solne popiersie Kazimierza III Wielkiego autorstwa Władysława Hapka.
Punktem programu, którego nie można przegapić podczas zwiedzania kopalni, jest magiczna komora Józefa Piłsudskiego. Dziś w tym miejscu znajduje się malownicze solne jeziorko, przez co miejsce to owiewa aura tajemniczości i nieskończonego piękna. Komora ozdobiona jest m.in. pomnikiem marszałka Piłsudskiego, który został wyrzeźbiony przez Stanisława Anioła w 1997 r.
Kolejnym kultowym miejscem na Trasie Turystycznej, które stanowi swojego rodzaju wspaniałą rzeźbę solną, jest kaplica św. Kingi. Miejsce to jest dziełem m.in. trójki górników-rzeźbiarzy: Józefa i Tomasza Markowskich oraz Antoniego Wyrodka. Wchodząc do kaplicy, możesz podziwiać płaskorzeźby, które przedstawiają życie i śmierć Jezusa. W kaplicy znajduje się także wspaniały pomnik Jana Pawła II, wykonany w 1999 r. przez górników-rzeźbiarzy, od wielu lat związanych z kopalnią, a więc przez: Stanisława Anioła, Pawła Janowskiego i Piotra Starowicza.
Rzeźbiarstwo wielkie i nieco mniejsze
Choć dawniej na uwiecznienie w soli zasługiwali tylko wielcy tego świata, dziś solne rzeźby mogą przedstawiać absolutnie wszystko. Taka właśnie jest sztuka! Ciekawostki rzeźbiarskie współczesnych górników-rzeźbiarzy znajdują się dziś na całym świecie. Cześć wyjątkowych rzeźb z soli możesz bowiem kupić w firmowym sklepie Kopalni z pamiątkami.
Rzeźby z soli stały się także naszą narodową dumą. Dlatego solna figura hinduskiego bóstwa z głową słonia trafiła do bollywoodzkiego aktora Amitabhowa Bachchana, a włoska reprezentacja piłkarska otrzymała w prezencie solne... korki! Jednak jedną z najwspanialszych rzeźb, wykonanych z wielickiej soli, jest ponad 2-metrowa postać św. Kingi, którą wyrzeźbił wielicki górnik Marek Stachura. Rzeźba ta znajduje się dziś w tokijskim Muzeum Soli.
Zwiedzając Kopalnię Soli w Wieliczce, możesz napotkać wiele wspaniałych i okazałych posągów oraz rzeźb solnych. Wiele z nich niestety ulega przemianom wraz z upływem czasu. Sól jest jednak wspaniałym materiałem rzeźbiarskim. Dlatego właśnie warto doświadczać sztuki, póki czas na to pozwala.
