Zapalenie zatok to przykry i nawracający problem, który dokucza nam zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Pulsujący ból głowy, który nasila się podczas pochylania, bolesność twarzy, uczucie zatkanego nosa – to najczęstsze objawy chorób zatok. Pomocne w leczeniu i profilaktyce może być płukanie zatok. Jak płukać zatoki, by robić to prawidłowo?
Płukanie zatok wodą z solą – kiedy jest konieczne?
Zatoki to powietrzne jamy, zlokalizowane wewnątrz kości czaszki. Każdy z nas posiada cztery pary zatok – szczękowe, znajdujące się za policzkami, czołowe, sitowe oraz zatokę klinową, która jest umiejscowiona za jamą nosową. Zatoki są połączone z jamą nosową, przez którą wydostaje się nadmiar wydzieliny, a zatoki są prawidłowo wentylowane.
Jeżeli dochodzi do zapalenia błony śluzowej nosa i zablokowania ujścia zatok do jamy nosowej, wydzielina zaczyna się nadmiernie gromadzić. Najczęstszym następstwem tego stanu jest zapalenie zatok. Objawy to żółty i gęsty katar, ból w okolicy czoła i nosa, niekiedy towarzyszy im też gorączka oraz osłabienie. W takiej sytuacji pomocne jest płukanie nosa wodą z solą oraz stosowanie odpowiednich preparatów, które pomogą w walce z infekcją.
W leczeniu zapalenia zatok, oprócz płukania jamy nosowej, przydatne mogą okazać się niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz leki obkurczające naczynia błony śluzowej nosa. Tych ostatnich nie stosuj jednak dłużej niż tydzień, mogą bowiem doprowadzić do polekowego nieżytu nosa. Jeśli podczas zapalenia zatok zacznie dokuczać Ci ostry miejscowy ból i obfita, ropna wydzielina szczególnie nasilone po jednej stronie oraz gorączka powyżej 38°, leczenie objawowe może nie wystarczyć. Czasem zachodzi konieczność zastosowania antybiotyku i sterydu donosowego, nie zwlekaj więc z wizytą u lekarza. Pamiętaj, by nie lekceważyć zapalenia zatok, ponieważ powikłania bakteryjnej infekcji mogą być poważne.
– mówi lek. Karolina Rudowska
Płukanie nosa wodą z solą – czy tylko podczas choroby?
Płukanie zatok wodą z solą może stanowić element codziennej higieny zatok i nosa. Może być wskazane w okresie zwiększonej liczby zachorowań na przeziębienie i grypę, a także wspomagać profilaktykę u osób z krzywą przegrodą nosową lub zmianami anatomicznymi w obrębie nosa. Płukanie zatok wykonuje się po niektórych zabiegach laryngologicznych, jest zalecane osobom, które często przebywają w klimatyzowanych pomieszczeniach.
To dobra praktyka u małych dzieci, które nie potrafią samodzielnie oczyszczać nosa w przypadku intensywnego kataru. Płukanie nosa przynosi ulgę i nawilża śluzówkę, gdy w naszym mieszkaniu jest zbyt suche powietrze, zwłaszcza w okresie grzewczym. Warto je zastosować, gdy dokuczają nam objawy alergii wziewnej, pracujemy w mocno zapylonym pomieszczeniu albo mieszkamy w mieście, w którym często pojawia się smog.
Jak często płukać zatoki?
Płukanie zatok powinno być konsultowane ze specjalistą, który pomoże ustalić optymalną częstotliwość i czas zabiegów. W celach profilaktycznych dobrze jest stosować irygację minimum jeden raz dziennie, po wstaniu z łóżka lub przed pójściem spać – w zależności od powodów, dla których sięgamy po płukanie zatok. To, jak często płukać zatoki, zależy także od skuteczności leczenia choroby podstawowej i ustępowania jej objawów. Dla kogo płukanie zatok nie jest wskazane? Irygacji nosa nie powinny wykonywać osoby z nawracającymi silnymi krwawieniami z nosa, z uszkodzoną błoną śluzową nosa lub mające problemy z zapaleniem ucha.
Jak przepłukać zatoki?
Jak płukać zatoki w sposób prawidłowy? Aby zabieg był łatwiejszy do wykonania, warto wyposażyć się w irygator. Zazwyczaj do zestawu do płukania nosa dołączony jest odpowiedni preparat do sporządzenia roztworu izo- i hipertonicznego. Jak przepłukać zatoki?
Krok 1. Czyszczenie nosa. Przed przystąpieniem do irygacji należy dokładnie oczyścić nos z zalegającej wydzieliny, aby płyn dotarł do wszystkich przestrzeni nosa i zatok.
Krok 2. Przygotowanie roztworu. Roztwór do irygacji powinien mieć temperaturę zbliżoną do temperatury ciała. Proszek należy dokładnie wymieszać z wodą i wlać do irygatora.
Krok 3. Płukanie nosa. By zabieg był przeprowadzony prawidłowo, należy delikatnie pochylić się nad umywalką lub wanną. Butelkę z płynem przykładamy do jednej dziurki nosa i delikatnie naciskamy. Gdy do płukania używamy dzbanka, woda wydostanie się drugim nozdrzem dzięki grawitacji. Działanie powtarzamy w drugiej dziurce nosa. Jeśli płyn dostanie się do gardła, należy go odkrztusić i wypluć. Po każdym zabiegu konieczne jest dokładne umycie zestawu do irygacji i wysuszenie go.
Jak mówi mądre porzekadło, lepiej jest zapobiegać niż leczyć. Jeżeli chcesz cieszyć się dobrą kondycją, wprowadź zdrowe nawyki do swojego codziennego harmonogramu. W utrwaleniu dobrych przyzwyczajeń może być pomocne skorzystanie z profilaktyczno-rekreacyjnej oferty wielickiego Uzdrowiska Dzień dla Zdrowia. Kilkugodzinny pobyt w specyficznym mikroklimacie jest wskazany m.in. przy skłonności do infekcji dróg oddechowych, astmie, alergiach, zmęczeniu, stresie. Ćwiczenia odbywają się pod okiem fizjoterapeuty. Jest też czas na relaks.
Bibliografia:
- Monika Świerczyńska-Krępa, Zbigniew Świerczyński, Nieżyt nosa i zatok przynosowych, Interna Szczeklika. Mały Podręcznik 2019, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.3.2.
- Mariola Zagor, Paulina Czarnecka, Marlena Janoska-Jaździk, Zapalenie zatok przynosowych, Medycyna Praktyczna – Portal dla Pacjentów, https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-nosa-i-zatok/179617,zapalenie-zatok-przynosowych
- Anna Romańczuk, Zestaw do płukania zatok – jaki irygator do zatok wybrać?, https://wylecz.to/na-zatoki/zestaw-do-plukania-zatok-jaki-wybrac-i-jak-plukac-zatoki/
