W sezonie jesienno-zimowym często dopadają nas takie choroby jak przeziębienie czy grypa. Przyczyny, objawy, a także metody leczenia tych schorzeń są – przynajmniej w teorii – wszystkim doskonale znane. W praktyce jednak nadal zdarza się, że wśród ludzi funkcjonują pewne mity. Czym leczyć grypę oraz jak można ograniczyć ryzyko zachorowania?
Wirus grypy – czym jest i czy powinniśmy się go obawiać?
Grypa to jedna z popularniejszych chorób, która najintensywniej atakuje ludzi w okresie jesienno-zimowym oraz wczesną wiosną. Czynnikiem wywołującym chorobę jest wirus grypy typu A, B lub C. Grypa typu A przenosi się także przez zwierzęta, np. ssaki morskie, ptaki, świnie lub koty i psy.
Co kilkanaście lat na świecie obserwuje się epidemie lub pandemie grypy, które wywołuje grypa typu A, rzadziej typu B. Najsłynniejszą była tzw. hiszpanka, która atakowała i uśmierciła setki tysięcy osób w latach 20. XX wieku. Wirus grypy ma zdolność szybkiego mutowania, dlatego co roku obserwuje się nowe typy i postaci infekcji o różnym nasileniu i zmieniających się objawach.
Objawy grypy – dlaczego trudno ją rozpoznać?
Na grypę każdego roku zapada nawet kilka milionów Polaków. Choroba ta dość często mylona jest z przeziębieniem. Tymczasem w odróżnieniu od niego – grypa może doprowadzić do bardzo groźnych powikłań. Z tego właśnie powodu tak istotne jest odróżnianie grypy od przeziębienia, szybka wizyta lekarska, a także wczesne leczenie. Choć generalnie świadomość społeczeństwa na temat grypy jest duża, wciąż nie wszyscy wiedzą, czym jest ta choroba, jakie są pierwsze objawy grypy ani czym leczyć grypę.

Grypa – przyczyny choroby
Grypa jest chorobą wirusową – u ludzi zachorowania spowodowane są przez dwa typy wirusa grypy, którymi są wirus grypy A oraz B. Zakazić się nimi jest wyjątkowo łatwo – wirus przenosi się drogą kropelkową. Do organizmu może też przedostać się poprzez dotykanie przedmiotów, z których korzystała zarażona osoba. Gdy przyczyny choroby są znane, konieczne jest zwrócenie uwagi na to, jakie mogą być jej objawy.
Czynnikami ryzyka zakażenia jest także przebywanie w bliskiej odległości osoby zakażonej – poniżej 1,5 metra, każdy kontakt twarzą w twarz z chorym bez zabezpieczenia, np. maseczki, niedostateczna higiena rąk, dotykanie brudnymi rękami, na których znajduje się wirus grypy okolic nosa, ust i oczu, a także przebywanie w dużych skupiskach ludzkich w okresie najbardziej wzmożonych zachorowań.
Ból mięśni, ogólne rozbicie i inne, czyli jakie są objawy grypy?
Tak jak w przypadku przeziębienia, przez pierwszą lub dwie pierwsze doby od wtargnięcia wirusów do organizmu pacjenci skarżą się jedynie na gorsze samopoczucie. Dopiero później pojawiają się u nich różne dolegliwości. Inaczej jest w przypadku grypy, która atakuje nagle. Pierwsze objawy grypy to przede wszystkim gorączka (zazwyczaj wysoka, sięgająca nawet 40 stopni C), której towarzyszą bóle mięśni, ból głowy, dreszcze i kaszel. Teoretycznie więc to, jakie są objawy grypy, wydaje się oczywiste, w praktyce jednak najlepiej jest udać się na konsultację do lekarza.
Okres wylęgania, gdy towarzyszy nam grypa, wynosi od 1 do 4 dni, a okres zakaźności u dorosłych to 1 dzień przed i do 5 dni po wystąpieniu objawów, a niekiedy nawet do 10 dni. Dzieci zarażają zdecydowanie dłużej, o wiele wcześniej, niż można u nich zaobserwować objawy grypy – kilka dni przed i nawet dwa tygodnie po ustaniu choroby. Chorzy z ciężkim upośledzeniem układu odpornościowego mogą zakażać po tym, jak znikną u nich zupełnie objawy grypy, jeszcze przez kilka miesięcy.
Na podstawie zgłaszanych przez chorego objawów i nieprawidłowości wykrytych w badaniu lekarskim nie można co prawda postawić diagnozy grypy ze 100% pewnością. Jednak w razie wątpliwości możliwe jest wykonanie dodatkowych badań takich jak na przykład szybki test na grypę, do którego przeprowadzenia wykorzystuje się wymaz z gardła.

Czym leczyć grypę i co jest najważniejsze wtedy, gdy zachorujemy?
Ze względu na to, że objawy choroby bywają bardzo uciążliwe, wielu chorych chce wiedzieć, czym leczyć grypę. Zasadniczo podstawową rolę odgrywają w tym przypadku odpoczynek i spożywanie odpowiedniej ilości płynów. Stosowane powinno być także leczenie objawowe, którego podstawą są leki przeciwgorączkowe (przy wysokiej gorączce) czy leki przeciwbólowe (w razie utrzymywania się u pacjenta silnych bólów mięśni czy głowy).
Niektórzy pacjenci pytają lekarzy o możliwość zastosowania leków przeciwwirusowych. Rzeczywiście, istnieją preparaty wykazujące się działaniem hamującym namnażanie się wirusa grypy, ich wykorzystanie jest jednak uzasadnione wyłącznie wtedy, gdy leczenie zostanie rozpoczęte w ciągu 48-72 godzin od wystąpienia pierwszych objawów grypy.
Grypa – nie tylko leczenie
Jeśli Twojego bliskiego dopadła grypa, leczenie farmakologiczne lub objawowe to tylko jeden z kroków do wyzdrowienia. Ważne jest też niebagatelizowanie zakażenia i stosowanie się do zaleceń lekarza. Grypa atakuje szybko i przez kilka dni może nie dawać objawów – nie wiedząc o tym, możesz być potencjalnym źródłem zakażenia i przekazywać wirusa swoim bliskim, znajomym z pracy czy też osobom, które spotykasz na ulicy. Z tego powodu, gdy tylko zaczynasz odczuwać, że Twój organizm walczy z drobnoustrojami, pozostań w domu.
Gdy występuje grypa, leczenie polega przede wszystkim na ograniczeniu objawów i niedopuszczeniu do wystąpienia groźnych powikłań. Grypa z utrzymującą się przez kilka dni bardzo wysoką gorączką, wymiotami lub biegunką, może prowadzić do znacznego odwodnienia i wycieńczenia organizmu, które wymagają hospitalizacji. Jest to szczególnie niebezpieczne u niemowląt, kobiet w ciąży oraz osób w podeszłym wieku.

Grypa – jakie mogą być powikłania?
Do najczęstszych powikłań grypy należą zapalenie płuc, angina, a także zaostrzenie choroby przewlekłej, która towarzyszy osobie zakażonej. Do rzadkich powikłań można zaliczyć zapalenie opon mózgowych, encefalopatię, zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia, a nawet sepsę oraz niewydolność wielonarządową. Z tego powodu nie wolno ignorować żadnych niepokojących objawów, zwłaszcza takich jak intensywny, niereagujący na leki przeciwbólowe ból głowy, zawroty głowy, omdlenia, problemy z równowagą lub bardzo wysokie ciśnienie krwi, związane z uciskiem w okolicy klatki piersiowej lub dusznością.
Ile trwa leczenie grypy i czy można jakoś jej zapobiegać?
Leczenie grypy bez powikłań trwa tak długo, jak utrzymują się objawy tej choroby, czyli około 7 dni. Gdy ta infekcja wirusowa już wystąpi, pozostaje jedynie stosować leczenie objawowe i liczyć na to, że przykre dolegliwości szybko miną. Można jednak podejmować próby zmniejszenia ryzyka zachorowania na grypę – w profilaktyce za najistotniejsze uznawane są szczepienia przeciwko tej chorobie.
Zmniejszyć ryzyko zachorowania może jednak również dbałość o utrzymanie dobrej odporności organizmu. Pomogą w tym regularna aktywność fizyczna i zróżnicowana dieta, ale i redukowanie codziennych napięć i stresu.
Profilaktyka skuteczniejsza od stosowania leków
W przebiegu grypy z wyjątkowo intensywnymi objawami, w grupach dużego ryzyka, zaraz po ustąpieniu typowych symptomów, lekarz może zalecić profilaktykę farmakologiczną, która opiera się na przyjmowaniu leków antywirusowych – oseltamiwiru i zanamiwiru. Za kluczowe uważa się jednak stosowanie środków higieny osobistej, do których należy częste mycie rąk wodą z mydłem po powrocie do domu, korzystaniu z toalety, zasłanianie twarzy i ust podczas kaszlu i kichania jednorazową chusteczką lub kichanie w zgięcie łokcia.
W przypadku zakażenia jednego z członków rodziny, wszyscy domownicy powinni starać się zintensyfikować dbanie o codzienną higienę i ograniczyć bezpośredni kontakt z innymi osobami, unikać dużych skupisk ludzkich, często zmieniać ubranie i wietrzyć kilka razy dziennie mieszkanie, niezależnie od pogody i temperatury panującej na zewnątrz.

Skorzystaj z pomocy specjalistów
Różne metody mogą być pomocne w zwalczaniu stresu, jedną z nich jest wycieczka w jakieś niecodzienne miejsce – na przykład do Uzdrowiska Kopalnia Soli „Wieliczka”. Placówka zapewnia niezapomniane widoki zabytkowych górniczych wyrobisk oraz zdrowe powietrze – w Kopalni jest ono wolne od zanieczyszczeń. W „Wieliczce” można przebywać dłużej lub krócej – tym osobom, które są zabiegane i na co dzień dysponują niewielką ilością wolnego czasu, zaproponować można profilaktyczno-rekreacyjną ofertę „Dzień dla Zdrowia”.
Podczas tego jednodniowego pobytu można zarówno napawać się widokami, jak i wziąć udział w ćwiczeniach oddechowych czy ogólnousprawniających, a także skonsultować się z kadrą medyczną (lekarzami, pielęgniarkami i fizjoterapeutami).
Zajęcia prowadzone w wielickim uzdrowisku
Grypa to groźny przeciwnik, od którego ustrzec się nie jest wcale łatwo. Jednak jak najbardziej warto zapobiegać rozwojowi tej choroby, ponieważ redukuje to ryzyko powikłań oraz przykrych objawów, które utrudnią nam codzienne funkcjonowanie.
Bibliografia:
- Grypa, [w:] Interna Szczeklika. Mały podręcznik, pod red. Piotra Gajewskiego, Kraków 2019, s. 1209-1215.
- Jacek Mrukowicz, Grypa, Medycyna Praktyczna – Portal dla Pacjentów, https://www.mp.pl/pacjent/grypa/grypasezonowa/79643,grypa