Odporność swoista to odporność, którą nasz organizm tworzy od momentu narodzin. Jest ona indywidualna dla każdego człowieka i szczególnie ważna dla prawidłowego funkcjonowania naszego układu immunologicznego. Odporność nabyta i wrodzona – czym są i jaki wpływ mają na działanie ludzkiego organizmu?
Przejdź do akapitów:
Swoista odporność – klucz do zdrowia
Immunologia to nauka, która zajmuje się biochemicznymi i biologicznymi podstawami reakcji odpornościowo-obronnych organizmu. Układ immunologiczny człowieka odpowiada za obronę przed zakażeniami i infekcjami w wyniku kontaktu z obcymi antygenami, a także rozpoznawanie własnych antygenów i rozróżnianie ich od obcych. By organizm człowieka był zabezpieczony przed infekcją, musi dojść do kontaktu z danym drobnoustrojem.
Nasz układ immunologiczny zaczyna kształtować się jeszcze przed narodzinami – jest to odporność wrodzona, czyli nieswoista. Odporność wrodzona, inaczej niż odporność swoista, jest ewolucyjnie starszą formą odporności, jest też szybsza, dobrze ukierunkowana, przy tym nie inicjuje niszczenia własnych tkanek, a jednocześnie nie pozostawia po sobie trwałej pamięci immunologicznej. Swoista odporność zaczyna się kształtować od pierwszych dni dziecka poza brzuchem mamy i to w głównej mierze od niej zależy, jak często będziemy chorować w dorosłym życiu.

Odporność nabyta – dlaczego jest tak ważna?
Swoista odporność kształtuje się nieustannie. Charakteryzuje się wytwarzaniem pamięci immunologicznej – pozwala na zapamiętanie antygenu, dzięki czemu podczas kolejnego kontaktu z antygenem reakcja naszego organizmu jest szybka i precyzyjna.
Odpowiedź nabyta ma dwa mechanizmy działania. Pierwszy to odpowiedź komórkowa, warunkowana przez limfocyty T, czyli bezpośredni atak patogenów przez limfocyty. Druga to odpowiedź komórkowa, warunkowana przez przeciwciała. Opiera się o mechanizm, w którym limfocyty B wytwarzają przeciwciała, a te niszczą komórki patogenne.
Odporność swoista czynna i bierna – jak powstają?
Odporność człowieka kształtuje się w wyniku różnych mechanizmów. Podstawowy podział odporności swoistej to odporność swoista czynna i bierna. Odporność swoista czynna powstaje w następstwie kontaktu organizmu człowieka z antygenem, np. podczas choroby lub zakażenia. Może być także tworzona poprzez szczepienia ochronne – wówczas powstaje sztuczna odpowiedź swoista.
Odporność swoista bierna jest zapewniona przez przeciwciała matki. Odporność bierna jest budowana w czasie ciąży i podczas karmienia dziecka piersią. Przeciwciała są przekazywane od matki do krwi płodu, a także z mlekiem matki. Odporność swoista bierna może być budowana poprzez podanie przeciwciał w postaci surowicy odpornościowej, która chroni np. w przypadku ugryzienia przez żmiję.
Odporność bierna u noworodka i niemowlęcia powoduje, że dziecko może przeżyć pierwsze miesiące życia bez żadnej infekcji. Otrzymuje od matki przeciwciała przez łożysko, a te są skierowane przeciwko drobnoustrojom, z którymi miała kontakt matka. To, jak długo ta ochrona jest aktywna, zależy od wielu czynników.

Odporność nabyta – jak wzmacniać organizm?
Nasz układ immunologiczny kształtuje się przez całe życie. Odporność możemy nabyć na wiele sposobów – jako bezcenny zestaw przeciwciał od matki, w wyniku kontaktu z wirusami, bakteriami i grzybami, a także dzięki szczepieniom ochronnym. Na stan naszego zdrowia wpływają też czynniki, na które mamy bezpośredni wpływ – sen, odpoczynek, dieta, poziom stresu oraz aktywność fizyczna. Od codziennych nawyków zależy jak często chorujemy i jak szybko organizm radzi sobie z zagrożeniem.
Sposobem na poprawę odporności może być skorzystanie z oferty Tężni Solankowej lub pobytu Dzień dla Zdrowia w podziemnym uzdrowisku w Wieliczce. Specyficzny mikroklimat, czyste powietrze i całodzienna aktywność pod okiem kadry fizjoterapeutów, lekarzy i pielęgniarek pomaga budować odporność.
Bibliografia:
- Nowa Farmacja, Odporność swoista – co to jest i jakie ma rodzaje https://www.nowafarmacja.pl/blog/odpornosc-swoista-co-to-jest-i-jakie-ma-rodzaje
- Układu immunologicznego nie da się przeciążyć, Medycyna Praktyczna Szczepienia https://www.mp.pl/szczepienia/wywiady/100003,ukladu-immunologicznego-nie-da-sie-przeciazyc
- Trening układu immunologicznego? Dyskusja o możliwych nieswoistych korzyściach ze szczepienia BCG, Medycyna Praktyczna Szczepienia https://www.mp.pl/szczepienia/specjalne/155455,trening-ukladu-immunologicznego
- Od czego zależy odporność?, Medycyna Praktyczna – Portal dla Pacjentów https://www.mp.pl/pacjent/dieta/wywiady/90034,od-czego-zalezy-odpornosc,1