Dysfonia, która stanowi zaburzenia fonacji, może mieć różne przyczyny i wpływać na jakość naszego codziennego funkcjonowania. Niekiedy związana jest z przeziębieniem lub anginą, innym razem jej podłoże to długotrwały stres lub zmęczenie. Co może nas zaniepokoić i jakie są sposoby na radzenie sobie z tą dokuczliwą dysfunkcją organizmu?
Przejdź do akapitów:
Dysfonia – co to jest?
Dysfonia to wielopostaciowe zmiany głosu, które dotykają pacjentów w różnym wieku. Objawy mogą opierać się o składowe akustyczne głosu, takie jak poziom głośności, barwa częstotliwość lub czas trwania dźwięku. Gdy pojawia się dysfonia, leczenie zależy od jej źródła i przyczyn – wyróżnia się bowiem dysfonię czynnościową lub organiczną.
Czy to dysfonia? Objawy mogą być rozmaite i o różnym nasileniu – zmiana barwy głosu w przypadku dysfonii organicznej powodują choroby krtani, zwłaszcza te, które obejmują fałdy głosowe. Przyczyn problemu należy szukać pod okiem lekarza, wykluczając guzki głosowe, polipy fałdów głosowych, zaburzenia rozwojowe i anatomiczne, a także nowotwory, torbiele i ziarniaki krtani.
Co może wywołać dysfonię?
Zaburzenia fonacji może wywoływać porażenie strun głosowych, owrzodzenie kontaktowe, radioterapia czy też przebyte urazy. Zmiany głosu, gdy występuje dysfonia czynnościowa, nie są związane ze zmianami organicznymi w krtani, a dotyczą nieprawidłowości pracy mięśni krtani. Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowa emisja głosu, działanie niepożądane leków, zaburzenia hormonalne i jelitowe, a także określone choroby metaboliczne.
Gdy występuje dysfonia, objawy pozwalają ją podzielić na trzy grupy: dysfonia czynnościowa dzieli się na hiperfunkcyjną, hipofunkcyjną oraz mieszaną. Hiperfunkcyjna zmiana głosu pojawia się najczęściej u osób dużo pracujących głosem, np. wykładowców lub nauczycieli, nadużywających głosu oraz nadpobudliwych dzieci.
Zmiana barwy głosu spowodowana obniżeniem napięcia mięśni zewnętrznych i wewnętrznych krtani podczas fonacji to dysfonia hipofunkcyjna. Pojawia się u osób, które mają problemy z tarczycą, niedożywionych i wyniszczonych chorobą pacjentów, osób z niedokrwistościami lub niedoborem witamin. Rzadko pojawia się u osób młodych.
Najtrudniejszym do zdiagnozowania typem dysfonii jest dysfonia psychogenna. Zmiana barwy głosu wynika z występowania przewlekłego stresu, może pojawić się niemal z dnia na dzień.
Przewlekła dysfonia – czym jest i do czego może doprowadzić?
Jeżeli zmiana głosu utrzymuje się przez bardzo długi czas, może wystąpić afonia, czyli najcięższa postać utraty głosu. Bezgłos jest najczęściej efektem przemęczenia, stresu i chorób psychicznych, często towarzyszy depresji, zaburzeniom osobowości, a także zaburzeniom lękowym i wymaga terapii psychologicznej lub wizyty u psychiatry.
Objawy dysfonii
Pierwszym i najczęstszym objawem dysfonii jest chrypka. To także wysychanie błony śluzowej gardła i nosa, ból krtani, uczucie zbytnio napiętych i przeciążonych mięśni w okolicy krtani i gardła. Pacjent musi wykonywać więcej wdechów i wydechów podczas mówienia, zmienia się siła jego głosu podczas wypowiadania niekiedy nawet bardzo krótkiego zdania.
Dysfonia – leczenie i profilaktyka
Zmiana głosu wymaga określenia przyczyny i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Niezwykle istotna jest też profilaktyka i ustalenie właściwego postępowania, by uniknąć nawrotu problemów.
Jeżeli obserwuje się wybrane z wymienionych objawów, konieczna jest wizyta u lekarza laryngologa. Specjalista zbiera dane z wywiadu, wykonuje badanie laryngoskopowe, niekiedy badanie stroboskopowe, dokonuje oceny akustycznej głosu i teksty percepcyjne oceniające głos. W określonych sytuacjach zleca diagnostykę radiologiczną i elektromiograficzną (badanie EMG).
Dlaczego tak ważna jest wczesna i skuteczna diagnostyka? Trwająca długo dysfonia może prowadzić do pojawienia się guzków lub obrzęku, który uniemożliwia normalne mówienie. W każdym przypadku ważne jest ograniczenie wysiłku głosowego. W dysfonii czynnościowej zleca się rehabilitację głosu, pracę nad prawidłową emisją głosu, oddychaniem przeponowym, uruchomienie i prawidłowe używanie rezonatorów, czyli jamy ustnej, gardła, dbanie o prawidłową postawę ciała.
Uzdrowisko Kopalnia Soli „Wieliczka”
Jak leczyć dysfonię? Rehabilitację należy wykonywać regularnie, może ona trwać nawet kilka miesięcy. Pomocne mogą być witaminy i suplementy oraz inhalacje nawilżające. U niektórych pacjentów włącza się zabiegi fizykalne, takie jak jonoforeza lub diatremia. Jeżeli podejrzewasz u siebie dysfonię lub lekarz zalecił Ci rehabilitację głosu, rozważ skorzystanie z oferty Pobyty dzienne na terenie wielickiego uzdrowiska.
Pobyty są realizowane na głębokości 135 metrów, mogą trwać od 4 do 21 dni. Przebieg leczenia dostosowany jest do dolegliwości i stanu zdrowia kuracjusza, ma formę aktywną. Program obejmuje ćwiczenia z gimnastyki oddechowej, zabiegi fizjoterapeutyczne, pod okiem kadry – pielęgniarki, lekarza i fizjoterapeuty.
W podziemiach panuje niska temperatura, która ułatwia oddychanie i poprawia samopoczucie pacjentów. W przypadku wystąpienia lub nawracającej dysfonii, nie zwlekaj z rozpoznaniem i leczeniem – długotrwałe przeciążenie głosu może przyczyniać się do zaniku głosu i zmian w obrębie krtani, które wymagają wielomiesięcznego leczenia i mozolnej rehabilitacji. Lepiej zapobiegać, niż leczyć!
Bibliografia:
1. Mariola Zagor, Paulina Czarnecka, Marlena Janoska-Jaździk, Dysfonia, MP.PL – portal dla pacjentów, https://www.mp.pl/pacjent/objawy/179691,dysfonia
2. Monika Świerczyńska-Krępa, Zbigniew Świerczyński, Zaburzenia fonacji, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019.
