Astma to choroba, która charakteryzuje się przewlekłym zapaleniem dróg oddechowych. Nieleczona, znacznie pogarsza jakość życia, wpływa na naszą pracę i relacje z bliskimi, nie pozwala cieszyć się codziennymi czynnościami i oddawać ulubionym pasjom. Astma alergiczna – objawy, diagnostyka i sposób leczenia – poznaj swojego wroga i naucz się z nim wygrywać!
Przejdź do akapitów:
Astma alergiczna – objawy
Typowe objawy astmy są często bagatelizowane lub mylone z początkową fazą typowego przeziębienia lub grypy. Dopiero gdy dokuczają nam nasilone symptomy, które utrudniają swobodne oddychanie, sen i odpoczynek, zaczynamy szukać pomocy u lekarza. Najczęstszymi objawami astmy są duszność, świszczący oddech, uczucie uciskania w klatce piersiowej, kaszel o zmiennej sile i częstotliwości, a także problemy ze swobodnym wydychaniem powietrza.
Problemy z oddychaniem są spowodowane obrzękiem błony śluzowej oskrzeli oraz skurczami mięśni gładkich. W bardziej zaawansowanej postaci tworzą się czopy śluzowe, a nawet dochodzi do przebudowy ścian oskrzeli.
Astma alergiczna – przyczyny
Astmę dzieli się na niealergiczną i alergiczną. Astma uczuleniowa (alergiczna) zaczyna się najczęściej w dzieciństwie, u pacjenta obserwuje się współistnienie innych chorób atopowych, a podczas testów skórnych na alergeny skórne wyniki są dodatnie. Astma uczuleniowa daje też pozytywny wynik krwi przy badaniu tzw. alergenowo-swoistych przeciwciał IgE, a chory dobrze reaguje na leczenie wziewnymi GKS (glikokortykosteroidami).
Jak przebiega astma alergiczna? Przyczyny i czynniki wzmagające chorobę to m.in. narażenie na alergeny, zakażenia układu oddechowego na tle wirusowym, zanieczyszczenia powietrza, takie jak smog, palenie tytoniu, także wśród członków rodziny lub w miejscu pracy, intensywne zapachy rozpylane w otoczeniu chorego w formie kadzidełek, aerozolu lub oczyszczaczy powietrza.
W przypadku niektórych osób nasilenie symptomów pojawia się w następstwie intensywnego wysiłku fizycznego, dużego stresu, zmęczenia, zmiany pogody, przyjmowanych pokarmów czy też kontaktu z mocno przetworzonymi i sztucznymi dodatkami do żywności.
Astma alergiczna – leczenie
Jak groźna jest astma alergiczna? Leczenie zgodne z zaleceniami lekarza i regularna kontrola to podstawowe zasady postępowania w przypadku zdiagnozowania astmy, aby nie doprowadzić do trwałego uszkodzenia dróg oddechowych i utrwalenia obturacji oskrzeli.
Przy podejrzeniu astmy należy zacząć od dokładnej diagnostyki. Istotne jest wykonanie spirometrii oraz próby rozkurczowej i próby prowokacyjnej, gdyż sama spirometria może dać wynik prawidłowy (więcej o tym badaniu pisaliśmy w tym artykule). U pacjenta bada się szczytowy przepływ wydechowy, zleca się wykonanie RTG klatki piersiowej, pulsoksymetrię i gazometrię krwi obwodowej, punktowe testy skórne, niekiedy także badanie plwociny indukowanej w kierunku eozynofilii.
Samo leczenie ma na celu uzyskanie stanu kontroli choroby. Odpowiednie postępowanie powinno zapewnić pacjentowi pełny powrót do sprawności sprzed choroby, a także możliwość uprawiania sportu i podejmowanie wysiłku. Niezwykle ważna jest rola właściwej współpracy pacjenta z lekarzem, a także edukacja oraz czytelny plan postępowania, który zapewni pacjentowi poczucie bezpieczeństwa.
U pacjentów leczonych farmakologicznie stosuje się leki kontrolujące przebieg choroby, przyjmowane regularnie, a także leki doraźne, stosowane okresowo. Większość leków ma postać aerozolu wziewnego lub inhalatora. U najciężej chorych wymagana jest niekiedy termoplastyka oskrzeli.
Pacjenci, u których rozpoznana zostanie astma, zdecydowanie powinni przestrzegać zaleceń lekarza. Przy braku leczenia astma nie tylko skutkuje epizodami kaszlu – ma też wiele innych konsekwencji. Choroba może zakłócać sen, w związku z czym za dnia chorzy są nie tylko zmęczeni, ale i mają trudności z koncentracją – ostatecznie trudniej może przychodzić im wypełnianie obowiązków rodzinnych czy zawodowych.
Przy nieprzestrzeganiu zaleceń lekarskich zmniejszać się może wydolność wysiłkowa chorych, znacząco wzrasta też ryzyko wystąpienia zaostrzeń astmy, które mogą wymagać hospitalizacji. Astmę więc bezapelacyjnie trzeba leczyć. Pacjenci powinni również pamiętać o innych niż farmakoterapia działaniach, które będą mogły poprawić ich ogólną kondycję zdrowotną.
– mówi lek. Tomasz Nęcki
Astma alergiczna u dzieci
W przypadku problemów z oddychaniem, astma alergiczna jest jedną z najczęściej spotykanych postaci astmy u najmłodszych. U dzieci objawy mogą ograniczać się do niewielkiego kaszlu, rzadziej występują intensywne duszności, jednak wiele objawów przypomina zwyczajną alergię. Diagnostyka i leczenie jest takie samo jak w przypadku dorosłych – ważna jest edukacja dziecka i wyszkolenie w nim konkretnego planu działania na wypadek ataku lub zaostrzenia choroby.
Astma alergiczna u dzieci jest hamowana GKS wziewnymi oraz lekami rozkurczającymi oskrzela, niekiedy konieczne jest zastosowanie leczenia przeciwzapalnego.
Astma alergiczna – czy można jej przeciwdziałać?
W przypadku astmy alergicznej kluczowe jest unikanie czynników ryzyka, regularne przyjmowanie leków, niezależnie od poprawy stanu zdrowia pacjenta, a także rzetelna kontrola u specjalisty. Aby poprawić profilaktykę, warto (zwłaszcza w przypadku osób mieszkających w mieście) rozważyć wyjazd do miejsca, w którym pacjent będzie oddychał czystszym powietrzem. Astma o alergicznym podłożu jest wskazaniem m.in. do pobytów dziennych w Uzdrowisku Kopalnia Soli „Wieliczka”. Pod ziemią panuje specyficzny mikroklimat.
Rehabilitacja pulmonologiczna pomaga w poprawie jakości życia chorych – a to za sprawą specjalnych ćwiczeń oddechowych i zabiegów fizjoterapeutycznych, które odbywają się w ramach podziemnych pobytów.
Dodatkowo pacjent powinien obserwować swój organizm i unikać czynników ryzyka, pamiętać o odpowiednim nawodnieniu i nawilżeniu mieszkania – dzięki temu jest w stanie zmniejszyć liczbę zaostrzeń choroby i prowadzić normalne, codzienne życie.
Bibliografia:
- Filip Mejza, Astma: co to znaczy?, portal Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/pacjent/astma/wszystkooastmie/cowartowiedziec/45692,astma-co-to-znaczy
- Ewa Niżankowska-Mogilnicka, Grażyna Bochenek, Piotr Gajewski, Filip Mejza, Astma, [w:] Piotr Gajewski, Andrzej Szczeklik, Interna Szczeklika – mały podręcznik 2019/20, Kraków 2019. 3. Filip Mejza, Astma u dzieci – mechanizmy i przyczyny, https://www.mp.pl/pacjent/astma/wszystkooastmie/astmaudzieci/49891,astma-u-dzieci-mechanizmy-i-przyczyny
