Pradawne i pierwotne lasy bukowe w Karpatach, czyli „obiekty na liście UNESCO”

W 2021 roku na liście UNESCO pojawiły się polskie lasy bukowe. Bieszczady, a dokładniej Bieszczadzki Park Narodowy, to miejsce, w którym znajdują się buczyny o charakterze pierwotnym. UNESCO doceniło te leśne tereny. Stały się one częścią wpisu, który obejmuje obszary przyrodnicze na terenie kilkunastu państw. Dowiedz się, dlaczego lasy bukowe trafiły na listę tworzoną od kilkudziesięciu lat.

Przejdź do akapitów:

• Lista Światowego Dziedzictwa – jakie korzyści obiekt ma ze wpisu?
• Lasy bukowe – UNESCO doceniło obiekty przyrodnicze leżące na terenie 18 państw
• Las bukowy w Polsce – wpis na listę UNESCO
• Lasy bukowe – UNESCO doceniło w Polsce nie tylko je!

Lista Światowego Dziedzictwa – jakie korzyści obiekt ma ze wpisu?

Lista UNESCO jest spisem obiektów dziedzictwa kulturowego i naturalnego, które mają dla ludzkości ogromną wartość. Obecnie znajduje się na niej ponad 1000 obiektów, z czego kilkanaście leży w Polsce. Niesie to za sobą pewne konsekwencje. Konieczne jest bowiem składanie raportów do Komitetu Światowego Dziedzictwa, a dotyczyć one mają zarządzania obiektem i konserwowania go.

Wpis to jednak nie tylko obowiązki, lecz także korzyści. Mogą z nich skorzystać również nasze lasy bukowe. Bieszczady to miejsce, które za sprawą wpisu stało się bardziej rozpoznawalne. Może to przyciągać zagranicznych zwiedzających, co z kolei przełoży się na zyski regionu z turystyki.

 

Buczyny o charakterze pierwotnym Bieszczadzkiego Parku Narodowego stały się elementem wpisu, jednak nie zmieni to statusu ochronnego tych drzewostanów. Są one bowiem od dawna ściśle chronione – niektóre z nich nawet od 1958 roku.

Lasy bukowe – UNESCO doceniło obiekty przyrodnicze leżące na terenie 18 państw

Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy to wpis na liście UNESCO, który obejmuje obiekty znajdujące się na terenie aż 18 państw. Są to: Albania, Austria, Belgia, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Francja, Hiszpania, Macedonia Północna, Niemcy, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Ukraina i Włochy.

Wpis obejmuje 94 części składowe, z czego 4 obszary znajdują się na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego w Polsce.

Obiekt przyrodniczy został pierwszy raz wpisany na listę UNESCO w 2007 roku, a jego nazwa brzmiała Pierwotne karpackie lasy bukowe. Wpis dotyczył terenów leśnych Słowacji i Ukrainy.

W późniejszych latach dochodziło do zmian. W 2011 roku nazwa brzmiała Pierwotne karpackie lasy bukowe i pradawne lasy bukowe w Niemczech, a dopiero w 2017 obiekt przyrodniczy otrzymał dzisiejszą nazwę.

Buk ma szczególną historię ekspansji, której historia rozpoczęła się 12 000 lat temu, pod koniec ostatniego zlodowacenia. Lasy bukowe przetrwały ten czas jedynie jako niewielkie refugia w Europie Południowej. Gdy lodowce ustały, zasięg drzew na północ zaczął rosnąć. Kolonizacja ogromnych terenów przez jeden gatunek drzewa została uznana przez UNESCO za unikatową na skalę światową. Karpackie lasy bukowe są przykładem ewolucji polodowcowej ekosystemów lądowych.

 

Las bukowy w Polsce – wpis na listę UNESCO

Wpisanie na listę polskiego obszaru miało odbyć się już w 2017 roku. Przeprowadzono jednak konsultacje społeczne w gminach Cisna i Lutowiska, podczas których wyrażono „brak zaufania do parku narodowego”. Polska wycofała wniosek.

Grupa obszarów o nazwie „Bieszczady” została dodana do obiektu przyrodniczego w 2021 roku. W skład wchodzą cztery fragmenty lasów bukowych. Są to: Pasmo graniczne i dolina Górnej Solinki, Połonina Wetlińska i Smerek, Dolina potoku Terebowiec, Dolina potoku Wołosatka. Strefę buforową dla wymienionych obszarów stanowi granica Parku Narodowego.

Część Bieszczadzkiego Parku Narodowego jest kolejnym obszarem przyrodniczym w Polsce, który wpisano na listę UNESCO. Znajduje się już na niej Białowieski Park Narodowy.

Lasy bukowe w Polsce – czym wyróżnia się obszar z listy UNESCO?

Las bukowy na terenie Polski charakteryzuje się wysokim stopniem naturalności. Wpis obejmuje tereny, które leżą w najbardziej niedostępnych zakątkach Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Wiele spośród drzewostanów ma więcej niż 140 lat, a najstarszy buk ma ponad 360 lat. W częściach składowych obszaru „Bieszczady” nie prowadzono gospodarki leśnej.

Dlaczego na listę trafiły polskie lasy bukowe? UNESCO dokonało wpisu na podstawie kryterium dziewiątego. Oznacza to, że lasy są wyjątkowym przykładem procesów ekologicznych i biologicznych, istotnych dla ewolucji i rozwoju roślin oraz zwierząt.

 

Szacuje się, że lasy bukowe są siedliskiem niemal 10 000 gatunków zwierząt. W Bieszczadzkim Parku Narodowym występują między innymi drapieżniki, na przykład żbik czy ryś.

Lasy bukowe – UNESCO doceniło w Polsce nie tylko je!

Na liście UNESCO znajduje się aż 17 polskich obiektów. Dwa z nich są przyrodnicze. Poza nimi organizacja wyspecjalizowana ONZ doceniła między innymi Kopalnię Soli w Wieliczce. W 2023 roku mija 45 lat, odkąd obiekt został uznany za szczególnie ważny dla ludzkości. Wpisu dokonano w 1978 roku z kilku powodów. Doceniono oryginalne wyrobiska oraz narzędzia – pozwalają one bowiem śledzić etapy rozwoju techniki górniczej. Poza tym w kopalni znajdują się skarby natury, do których bez wątpienia należą solankowe jeziora.

Możesz przekonać się, dlaczego Wieliczka została uznana za tak wyjątkową. Wybierz wycieczkę Trasą Turystyczną, podczas której będzie towarzyszył Ci przewodnik. Dzięki jego opowieściom dowiesz się więcej na temat używanych kiedyś sposobów wydobywania soli oraz stosowanych do tego narzędzi. Zyskasz też okazję do podziwiania konstrukcji ciesielskich oraz solankowych jezior. W towarzystwie przewodnika obejrzysz kaplicę św. Kingi. Według legendy to właśnie św. Kinga odpowiada za pojawienie się soli w Wieliczce.

 

Ten obiekt UNESCO możesz odwiedzić bez względu na warunki pogodowe. W podziemiach zawsze panuje taka sama temperatura. To sprawia, że kopalnia jest świetnym kierunkiem, jeśli zastanawiasz się, jak możesz spędzić chłodny albo deszczowy dzień. Labirynty możesz też zwiedzać w upalne dni, na przykład w długi weekend.

Trasa Turystyczna jest odpowiednia zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Wycieczka trwa mniej więcej 2–3 godziny. W trakcie przechadzania się po podziemiach będziesz cieszyć się niespotykanymi na powierzchni krajobrazami.