Obiekty z listy UNESCO w Polsce – gdzie możesz je znaleźć?
Kategoria: Dla zwiedzających
Dodano:
Kopalni Soli Wieliczka
Kopalnia Soli „Wieliczka”
Choć o Liście światowego dziedzictwa UNESCO uczymy się w szkołach, niewiele osób przywiązuje do niej wagę. Tymczasem obiekty z listy UNESCO w Polsce są chętnie odwiedzane przez turystów z całego świata. Sprawdź, dlaczego i dowiedz się, jakie to miejsca.
Zabytki UNESCO w Polsce są nieliczne, ale stanowią cel podróży wielu osób odwiedzających różne zakątki kraju. Cieszą się większym zainteresowaniem, bo często są bardziej rozpropagowane. Sprawdźmy, czym jest UNESCO i z czym konkretnie wiąże się wpis na listę.
Na początek warto wiedzieć, czym jest w ogóle UNESCO. Wbrew pozorom lista jest jedynie efektem działania organizacji wyspecjalizowanej działającej przy ONZ. Pełne rozwinięcie skrótu to United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation, co w tłumaczeniu na język polski oznacza Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury. Celem organizacji z siedzibą w Paryżu, we Francji, jest rozwój kultury i nauki, a także wsparcie w formie kadrowej, technicznej i materialnej, jeśli chodzi o oświatę w krajach należących do ONZ.
Organizacja została powołana w 1945 roku w Londynie, na podstawie specjalnej konstytucji UNESCO, a oficjalnie zaczęła działać w 1946 roku. W okresie do 2011 do 2018 roku w UNESCO było aż 195 państw. Liczba ta zmniejszyła się po 2019 roku. Obecnie są to 193 kraje z całego świata.
Poznaj odpowiedzi na ważne pytania dotyczące UNESCO
Wiesz już, czym jest UNESCO. Czas poznać odpowiedzi na często zadawane pytania dotyczące zabytków docenionych przez organizację działającą przy ONZ.
Ile jest zabytków UNESCO?
Na liście UNESCO znajduje się 1199 obiektów.
Ile jest zabytków UNESCO w Polsce?
W Polsce znajduje się 17 zabytków na liście UNESCO. Są to zarówno obiekty kulturowe, jak i przyrodnicze.
Jakie warunki należy spełnić, by zostać wpisanym na listę zabytków UNESCO?
Kulturowe zabytki UNESCO w Polsce czy na świecie charakteryzują się wyjątkową wartością uniwersalną, która została stwierdzona w oparciu o co najmniej jedno z pięciu kryteriów, natomiast kryterium VI jest uzupełniające. Proponowane dobro powinno:
Stanowić wybitne dzieło ludzkiego geniuszu.
Ukazywać szczególnie ważną wymianę wartości w danym okresie czasu.
Nieść niepowtarzalne lub co najmniej wyjątkowe świadectwo tradycji kulturowej lub cywilizacji (nieistniejącej lub wciąż żywej).
Być przykładem zespołu architektonicznego lub typu budowli, który ukazuje ważne etapy w historii ludzkości.
Być wybitnym przykładem tradycyjnego osadnictwa lub użytkowania lądu/morza.
Być powiązane – bezpośrednio lub materialnie – z żywymi tradycjami, wierzeniami, dziełami artystycznymi.
Jakie warunki należy spełnić, by zostać wpisanym na listę zabytków UNESCO jako dobro przyrodnicze?
Obejmować wyjątkowe zjawiska przyrodnicze.
Być wyjątkowym przykładem reprezentatywnym dla głównych etapów historii Ziemi.
Stanowić niepowtarzalny przykład reprezentatywny dla procesów ekologicznych i biologicznych ważnych w ewolucji, rozwoju ekosystemów, zespołów roślinnych i zwierzęcych.
Obejmować siedliska wyjątkowo ważne dla ochrony różnorodności biologicznej.
Czy zwiedzanie zabytków UNESCO jest darmowe?
Zabytki UNESCO w Polsce i na świecie są dostępne do zwiedzania zarówno w wersji darmowej, jak i płatnej. Wszystko zależy od obiektu, dlatego przed planowaną wycieczką warto sprawdzić informacje w sieci.
Kopalnia Soli w Wieliczce
Powstanie listy UNESCO – Polska i świat
Lista UNESCO powstała po kilkunastu latach od założenia organizacji, czyli w 1972 roku. Polskie obiekty były poddawane procesowi weryfikacji w pierwszych latach jej funkcjonowania, jako że kraj był członkiem organizacji od 1946 roku.
Obiekty z listy UNESCO w Polsce, które zostały wpisane tam na samym początku, to Kopalnia Soli w Wieliczce i Stare Miasto w Krakowie – oba te miejsca trafiły do spisu w 1978 roku. Rok później pojawiły się tam również obóz zagłady Auschwitz-Birkenau i Puszcza Białowieska. Reszta wpisów nastąpiła najwcześniej w latach 90. XX wieku.
Wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO skutkuje przede wszystkim pomocą w sytuacji, gdy dany obiekt jest zagrożony. Pomoc jest świadczona zarówno pod względem finansowym, jak i politycznym czy eksperckim. Nie wpływa jednak na ochronę samego obiektu w danym kraju.
Obiekty z listy UNESCO w Polsce
Obecnie zabytki UNESCO w Polsce to 17 miejsc. Jedno z nich stanowi przykład dziedzictwa przyrodniczego, a reszta to zabytku kulturowe. Lista UNESCO Polska stale czeka na rozszerzenie o kolejnych 6 obiektów, wśród których znajdują się między innymi Pienińska dolina Dunajca czy Gdańsk. A oto kilka przykładów obiektów, które już znajdują się na liście UNESCO Polska.
Hala Stulecia we Wrocławiu
Budowa hali według projektu Maxa Berga trwała w latach 1911-1913. Był to przez długi czas wyjątkowy przykład na architekturę, zwłaszcza jeśli chodzi o rozpiętość kopuły, wówczas wykonanej z żelbetu. Hala ma kopułę o rozpiętości 65 metrów i wysokości 23 metrów. Lista UNESCO Polska została uzupełniona o ten zabytek w 2006 roku.
Stare Miasto w Zamościu
Zamojskie Stare Miasto już w 1992 roku uzupełniło listę UNESCO Polska jako znana Perła Renesansu. Miasto zwane jest również Padwą Północy. Jego projekt przygotował Bernardo Morando, a w 1580 roku wzniósł je na wzór miasta idealnego. Obecnie mieszczą się tutaj liczne zabudowania świeckie, na przykład ratusz czy kamienice, jak i sakralne – katedra i inne kościoły.
Kopalnia Soli w Wieliczce
Już w 1978 roku, niedługo po jej powstaniu, lista UNESCO Polska umieściła na jednej z pozycji Kopalnię Soli w Wieliczce. Obiekt ten biegnie wiele metrów pod ziemią, a część korytarzy – poddana stałej ochronie – udostępniona jest do zwiedzania. Właśnie tutaj biegnie Trasa Turystyczna, w trakcie której można podziwiać liczne solne rzeźby i relaksować się w unikatowym mikroklimacie kopalni. Dla fanów wyjątkowych przygód przygotowano natomiast Trasę Górniczą. To zwiedzanie połączone z wykonywaniem zadań, dzięki któremu każdy choć na chwilę może stać się adeptem podziemnego fachu.
Białowieski Park Narodowy
To nie tylko zabytek o znaczeniu przyrodniczym, ale również jeden z nielicznych terenów transgranicznych, które istnieją na liście UNESCO Polska. Już w 1979 roku został wpisany do spisu zabytków. Obszar ten wyróżnia się przede wszystkim występowaniem żubrów – znane są one na praktycznie całą Europę.
Zamek Krzyżacki w Malborku
Jeśli chodzi o obiekty z listy UNESCO w Polsce, nie mogło zabraknąć Zamku Krzyżackiego w Malborku. Jego budowę rozpoczęto po 1280 roku, a na listę trafił w 1997. Jest pięknie odrestaurowany zarówno w obszarze Zamku Wysokiego, jak i Średniego czy Niskiego.
Stare Miasto w Krakowie
Lista UNESCO w Polsce zawiera również Stare Miasto w Krakowie, które zostało docenione już w 1978 roku. Warto wiedzieć, że było jednym z pierwszych obiektów z całego świata. Obszar objęty wpisem to Stare Miasto w obrębie starych murów, Wzgórze Wawelskie, dzielnica Kazimierz ze Stradomiem.
Historyczne centrum Warszawy
Tego miejsca nie mogło zabraknąć na liście UNESCO. Wpisu dokonano w 1980 roku. Doceniono wyjątkowe starania w odbudowie przestrzeni zniszczonej przez oddziały hitlerowskie. Najbardziej znanym budynkiem na warszawskim Starym Mieście jest Zamek Królewski, który stał się siedzibą polskich królów po przeniesieniu stolicy z Krakowa.
Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy
W 2001 roku na listę tworzoną przez UNESCO trafiły Kościoły Pokoju znajdujące się na terenie Śląska. Zgoda na ich budowę została udzielona, jednak katolicki cesarz Ferdynand III Habsburg postawił pewne warunki. Kościoły musiały zostać wzniesione przez samych protestantów, z nietrwałych materiałów, bez wież, maksymalnie w rok. Te zabytki UNESCO w Polsce zostały docenione między innymi ze względu na wykorzystanie pionierskich rozwiązań konstrukcyjnych, dzięki którym budowle stoją do dziś.
Lista UNESCO w Polsce:
Nazwa zabytku
Numer referencyjny
Lokalizacja
Data wpisu na listę UNESCO
Typ zabytku
Stare Miasto w Krakowie
29
Kraków
1978; 2010
Kulturowy
Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni
32
Wieliczka, Bochnia
1978; 2008; 2013
Kulturowy
Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940–1945)
31
Oświęcim, Brzezinka
1979
Kulturowy
Puszcza Białowieska
33
Województwo podlaskie
1979; 1992; 2014
Przyrodniczy
Stare Miasto w Warszawie
30
Warszawa
1980; 2014
Kulturowy
Stare Miasto w Zamościu
564
Zamość
1992
Kulturowy
Średniowieczny zespół miejski Torunia
835
Toruń
1997
Kulturowy
Zamek Krzyżacki w Malborku
847
Malbork
1997
Kulturowy
Kalwaria Zebrzydowska: manierystyczny zespół architektoniczny i krajobrazowy oraz park pielgrzymkowy
Kopalnię Soli „Wieliczka” warto odwiedzić więcej niż raz. Jej podziemia obejmują ponad 245 kilometrów chodników i tysiące komór, z których turyści poznają jedynie niewielką część. Podczas kolejnej wizyty możesz wybrać zupełnie inną formę zwiedzania: aktywną Trasę Górniczą, rodzinną wyprawę Śladami Legend albo pełen duchowych przeżyć Szlak Pielgrzymkowy. Powrót do Wieliczki to także okazja, by odpocząć w Tężni Solankowej, skorzystać z leczniczego mikroklimatu Uzdrowiska, wziąć udział w wydarzeniu specjalnym lub spędzić noc w niezwykłym otoczeniu. Ten żywy, stale rozwijający się zabytek za każdym razem pokazuje inne oblicze. Wróć pod ziemię i wybierz trasę, której jeszcze nie znasz.
Zaplanuj trzy niezwykłe dni w Kopalni Soli „Wieliczka”! Pierwszego dnia odkryj najpiękniejsze zakątki Trasy Turystycznej – solne komory, podziemne jeziora oraz zachwycającą Kaplicę św. Kingi. Drugiego zamień się w adepta górniczego fachu i podejmij podziemne wyzwania na surowej, pełnej emocji Trasie Górniczej. Trzeci dzień przeznacz na regenerację w Tężni Solankowej lub wyjątkowym mikroklimacie Uzdrowiska. Pobyt możesz uzupełnić noclegiem, nawet w podziemnej komorze, oraz tradycyjnym posiłkiem w Karczmie Górniczej. To gotowy pomysł na trzydniową wycieczkę, która łączy historię, przygodę, relaks i zdrowie – aż 135 metrów pod ziemią.
Uprzejmie informujemy, że od wtorku 6 października tężnia solankowa będzie nieczynna. Przerwa techniczna potrwa do wiosny. O wszelkich zmianach będziemy informować na stronach internetowych kopalni oraz w mediach społecznościowych.
Zastanawiasz się, gdzie zabrać dzieci na weekend? Kopalnia Soli „Wieliczka” zaprasza całe rodziny do niezwykłego świata ukrytego 135 metrów pod ziemią. Możecie wybrać widowiskową Trasę Turystyczną z Kaplicą św. Kingi i solankowymi jeziorami, pełną baśni oraz zagadek wyprawę Śladami Legend albo aktywną Trasę Górniczą dla dzieci od 10. roku życia. Podziemna wycieczka łączy zabawę, ruch i naukę, pozwalając najmłodszym poznawać historię poprzez prawdziwą przygodę. Rodzinny pobyt warto uzupełnić posiłkiem lub wyjątkowym noclegiem w kopalni. Sprawdź dostępne trasy, załóżcie wygodne buty i przygotujcie się na weekend pełen odkryć, który dzieci będą wspominać przez lata.
W niedzielę 2 sierpnia 2026 roku w Krakowie odbędą się zawody IM 70.3, które wprowadzą znaczące zmiany w organizacji ruchu drogowego w naszym mieście, Wieliczce. Informujemy wszystkich mieszkańców, turystów oraz gości planujących wizytę w Kopalni Soli Wieliczka o koniecznych utrudnieniach komunikacyjnych związanych z tym wydarzeniem sportowym.
Czy w Kopalni Soli „Wieliczka” jest zimno? Sprawdź, jaka temperatura panuje na Trasie Turystycznej i Trasie Górniczej, jak działa stabilny mikroklimat pod ziemią oraz jak ubrać się na zwiedzanie. Dowiedz się, dlaczego latem kopalnia daje wrażenie naturalnej klimatyzacji, zimą wydaje się przyjemnie ciepła i jakie ubranie najlepiej sprawdzi się podczas 2-3 godzin pod ziemią.
Zapalenie zatok to dość częsta choroba, która może prowadzić do uciążliwych dolegliwości. Oczywiście można sobie z nią radzić z pomocą farmaceutyków, jednak wiele osób chwali sobie korzystanie z… inhalacji.
Zapalenie płuc to powszechna choroba, na którą w Polsce rocznie choruje niemal jedna osoba na sto. W większości czynnikiem wywołującym infekcję są bakterie. Typowe objawy to ból w klatce piersiowej, kaszel i gorączka. U niektórych chorych może wystąpić zapalenie płuc bez objawów. Jak rozpoznać bezobjawowe zapalenie płuc i jak się przed nim skutecznie chronić?
Kaszel palacza to nieunikniona konsekwencja palenia tytoniu. Zasadniczo jedynym sposobem na to, aby się go pozbyć, jest rozstanie się ze szkodliwym nałogiem. Co można zatem zrobić w celu złagodzenia męczącego kaszlu?
Co to jest kinezyterapia? To pytanie zadaje sobie coraz więcej osób. To forma fizjoterapii, która wykorzystuje lecznicze działanie ruchu. Stosowana jest zarówno u pacjentów po różnych urazach, jak i u chorych na schorzenia neurologiczne czy cierpiących na choroby układu oddechowego. Podstawowym celem kinezyterapii jest doprowadzenie do maksymalnej sprawności pacjenta. Specyficzne ćwiczenia mogą jednak wywierać wiele innych korzystnych działań.
Może pojawić się w każdym wieku. Dokucza i dzieciom i dorosłym. Mowa o astmie oskrzelowej, chorobie, która dotyczy już niemal 2 milionów Polaków. Jakie są objawy astmy oskrzelowej u dzieci? Jak walczyć z astmą i co zrobić, gdy wystąpi napad duszności?
Kto z nas nie ceni sobie czasu na wypoczynek i nie wyczekuje z utęsknieniem na wakacyjny urlop? Uwielbiamy odkrywać nowe miejsca, a oprócz zwiedzania, koncentrujemy się na regeneracji sił i odpoczynku. Turystyka wypoczynkowa w Polsce wciąż zyskuje na popularności. Przedstawiamy pięć miejsc, gdzie prawdziwie można się zrelaksować.
Aktywny wypoczynek to świetny sposób spędzania wolnego czasu, a jednym z jego rodzajów są górskie wycieczki. Jak wiadomo, gór w Polsce nie brakuje – co więcej, są naprawdę różnorodne i zadowolą zarówno mniej i bardziej zaawansowanych wędrowców. Zastanawiasz się, gdzie w góry na weekend?
Była stolica Królestwa Polskiego, centrum polityczne dawnej Europy, miasto królów. Nic dziwnego, że Kraków do dziś ściąga rzesze turystów. Warto jednak pamiętać, że i poza granicami miasta czekają wyjątkowe miejsca. Oto okolice Krakowa. Atrakcje, których nie możecie przegapić, odwiedzając polską stolicę kultury!
