Historia mieszająca się z nowoczesnością, kilometry podziemnych korytarzy i ciekawostki przyrodnicze – to wszystko można znaleźć w Kopalni Soli w Wieliczce. Warto przyjrzeć się bliżej najważniejszemu minerałowi solnemu, czyli halitowi, który tworzy wspaniałe formy nazywane włosami św. Kingi.
Minerały solne i ich charakterystyka
Skałotwórcze minerały solne to halit, sylwin, karnalit, kizeryt, anhydryt, gips, langbajnit, polihalit oraz kainit. Warto wiedzieć, że to właśnie sole mineralne są podstawowymi surowcami dla nowoczesnego przemysłu chemicznego. Produkuje się z nich azotany, jodki, bromki, kwas solny, siarczan sodowy, węglan potasowy, magnezję oraz wiele innych potrzebnych i wartościowych chemikaliów.
Halit – minerał nazywany solą kuchenną
Najważniejszym minerałem solnym jest halit będący źródłem do otrzymywania sody, kwasu solnego, chloru i jego związków. Może być on przeźroczysty albo zabarwiony na pomarańczowo (jeśli obecne są wrostki hematytu), szaro (pod wpływem domieszek iłu), niebiesko (prawdopodobnie pod wpływem defektów sieci krystalicznej) lub zielono (jeśli obecne są wrostki minerałów miedziowych).
Halit łatwo rozpuszcza się w wodzie i jest kruchy. Co więcej – jak dobrze wiadomo – sól kuchenna używana jest powszechnie do celów spożywczych, czyli do doprawiania potraw i konserwacji żywności.
Jak powstaje halit? Minerał tworzy się w wyniku odparowania wody morskiej lub słonych jezior. W Polsce złoża soli kamiennej (której głównym składnikiem jest halit) znajdziemy na Kujawach – w Inowrocławiu i Ciechocinku, a także we wschodniej Wielkopolsce, w Kłodawie. Co więcej, na terenie Małopolski – a dokładniej w Wieliczce, Bochni i Baryczy – występują także złoża z okresu mioceńskiego, ale nie są już one eksploatowane.
Ciekawostki o przyrodzie – halit i jego kształty
Czym może zaskoczyć nas przyroda? Ciekawostki, o których mowa w przypadku halitu, to przede wszystkim jego różne formy krystalizacji. Najbardziej oryginalną z nich są tak zwane włosy solne, które nawiązując do patronki górników solnych, nazywa się włosami św. Kingi.
Wytwory wtórnej krystalizacji zbudowane z halitu są rzadkie, a ich najbardziej charakterystyczną cechą jest bardzo krótki czas tworzenia. Szata naciekowa w kopalni „Wieliczka” powstaje pod wpływem przepływu wilgotnego, nasyconego solnym aerozolem powietrza oraz związana jest z wyciekami zasolonych wód. Wtórna sól krystalizuje w różnych miejscach – na drewnianych belkach, metalowych rurach, stropach, spągu oraz na brzegach podziemnych jezior, a nawet pod powierzchnią wody.
„Włosy” – czyli włókna, a dokładniej kryształki halitu w specyficznych warunkach zrastają się w jednym kierunku. Jeśli gęstość włókien jest odpowiednio niska, to nie zlepiają się ze sobą i tworzą cienkie włókna wyglądem przypominające siwe włosy. Warto podkreślić, że halit najczęściej przybiera zupełnie inne formy – są to sześcienne kryształy albo skupienia ziarniste, więc solne włosy znajdujące się w Wieliczce to coś naprawdę wyjątkowego, co wymaga szczególnej ochrony.
Solne włosy w Kopalni Soli „Wieliczka”
Niestety solne włosy znajdują się w miejscach nieudostępnionych turystom do zwiedzania. Jednak warto śledzić zakładkę „Aktualności” na stronie internetowej kopalni, ponieważ co jakiś czas organizowane są wystawy, na których prezentowane są włosy św. Kingi oraz inne ciekawostki przyrodnicze. W Polsce nie znajdziemy wielu miejsc, gdzie można zobaczyć tak intrygujące eksponaty.
Większość turystów odwiedzających kopalnię w Wieliczce wybiera Trasę Turystyczną. Szlak ten wiedzie przez ponad 20 solnych komór, trzy kilometry krętych korytarzy oraz niemal 800 schodów. Wędrówka trwa około trzech godzin, a w ciągu tego czasu goście poznają historię kopalni i wydobycia soli oraz mogą zobaczyć ciekawostki przyrodnicze Polski.
