Po solnych podziemiach oprowadza ponad 400 przewodników. Władają biegle kilkunastoma językami obcymi i o Kopalni Soli „Wieliczka” wiedzą prawie wszystko. Kiedyś turystów oprowadzali specjalnie oddelegowani do tego zadania sztygarzy i górnicy.
Przejdź do akapitów:
Kim jest przewodnik w Wieliczce?
Na czele gromadki podróżników staje ciemna postać górnika z dymiącym kagankiem w ręku i wzywa do pochodu – donosiło w XIX wieku pismo „Wędrowiec”. Ludwik Zejszner wyjaśniał zaś w roku 1843 („Krótki opis historyczny, geologiczny i górniczy Wieliczki”), że przewodnika przydziela urząd salinarny: Z największą łatwością otrzymuje się pozwolenie do owej podróży podziemnej, a przytem przewodnika, który przygotowywa mniejsze potrzeby zwiedzania żupy przydatne, a mianowicie wyznacza liczbę chłopców do świecenia i noszenia, jeśli zwiedzający życzy sobie coś wziąć z sobą.
Poruszanie się po kopalni bez przewodnika byłoby niemożliwe. Co więcej, niezbędny był nie tylko ktoś, kto bez wahania prowadził po słonym labiryncie, ale też potrafił odpowiedzieć na całe mnóstwo pytań cisnących się na usta gości: Proszę pana, czy tu są konie? Przepraszam pana, dużo schodów mamy jeszcze przed sobą? To tu macie maszynę parową, prawda panie przewodniku? A długo wy pracujecie w kopalni? Jak głębokie to jezioro? A nie mógłby mi pan powiedzieć, skąd się woda w tem jeziorze bierze? Chciałem się was zapytać, jakież to ryby macie tutaj w kopalni? (Cz. Jankowski, „W podziemiach wielickich”, Kraków 1903).
Koło Przewodników w Wieliczce
W latach 60. XX wieku przy wielickiej kopalni powstało Koło Przewodników PTTK liczące 30 przewodników i 27 końcowych, tj. pomocników. W lutym 1964 roku zorganizowano kurs szkoleniowy dla nowych przewodników. Spośród 50 kandydatów ukończyło go 34. Dwa lata później powstała instrukcja oprowadzania wycieczek po kopalni. W roku 1972 siedmiu przewodników przystąpiło do egzaminów z języków obcych (niemieckiego, francuskiego, rosyjskiego). Koło Przewodników po Kopalni Soli w Wieliczce liczyło wtedy 98 przewodników oraz 50 pomocników przewodników. Pierwsza kobieta-przewodnik zaczęła oprowadzać po wielickiej kopalni w roku 1970 (zob. „100 lat przewodnictwa turystycznego regionu krakowskiego 1875-1975”, Kraków 1973).
Współcześni przewodnicy
Kiedyś przewodnikami byli tylko pracownicy kopalni. Współcześnie grono przewodnickie tworzą ludzie różnych profesji, których łączy misja przekazywania wiedzy o unikatowym podziemnym zabytku. Zanim jednak przewodnik wyruszy na solne szlaki, musi ukończyć specjalny kurs przygotowujący go do pracy w wielickiej kopalni. Kurs dla kandydatów składa się z części teoretycznej – w programie są wykłady m.in. z archeologii, historii, geologii, a także zasad bezpieczeństwa. Praktyczna część szkolenia pozwala dokładnie zapoznać się z podziemną ekspozycją oraz podglądnąć najlepszych przewodników przy pracy. Przyszły przewodnik musi pozytywnie zaliczyć sesję egzaminacyjną. Ostatni egzamin polega na samodzielnym oprowadzeniu grupy turystów.
Przewodnik to nie tylko osoba towarzysząca podczas zwiedzania, ale też prawdziwy ambasador Kopalni Soli „Wieliczka”. Reprezentuje ją przed gośćmi przybywającymi do Wieliczki z całego świata. Przewodnicy nieustannie podnoszą swoje kwalifikacje. Dbają o wiedzę, ale również o prezencję – od lat 90. XX wieku noszą mundury wzorowane na górniczym stroju galowym (wcześniej były to nieco siermiężne chałaty). Przewodnicy oprowadzający po Trasie górniczej preferują wygodne ubrania górnicze.