Chociaż jego kult rozprzestrzenił się na cały katolicki świat, niektórzy wciąż twierdzą, że św. Jan Nepomucen był postacią fikcyjną, wymyśloną przez Jezuitów, aby odwrócić uwagę społeczeństwa od ówczesnego czeskiego reformatora, Jana Husa. Jakie tajemnice skrywa życiorys świętego i co wspólnego ma on z wielicką Kopalnią Soli?
Przejdź do akapitów:
Patron Jezuitów, Pragi, szczerej spowiedzi, dobrej sławy, orędowników podczas powodzi, a w końcu tonących. Czy wiesz, dlaczego aż tyloma sprawami opiekuje się św. Jan Nepomucen? Aby poznać historię słynnego męczennika, musimy przenieść się do przeszłości, a mianowicie do II połowy XIV wieku i niewielkiego miasteczka, zwanego wtedy Pomuk...
Kim był św. Jan Nepomucen? Dwie historie, jedno zakończenie
Zanim św. Nepomucen został świętym, był zwykłym można by powiedzieć duchownym. Ponoć już od samego początku wiedział, którą drogą pójdzie – w wieku dwudziestu lat przyjął kapłańskie święcenia i został proboszczem w jednym z praskich kościołów. Ten na pozór jednak zwykły kapłan, dostał niezbyt zwyczajne zadanie – został mianowicie spowiednikiem żony króla Wacława IV Luksemburskiego, Zofii Bawarskiej. To stanowisko zamiast zaszczytów, przyniosło mu jednak śmierć. Jednak wersji o tym, dlaczego zginął święty Jan Nepomucen mamy więcej niż jedną.
Według pierwszej, król podejrzewał swoją żonę o zdradę. Św. Jan Nepomucen nie chciał zdradzić tajemnicy spowiedzi i tym samym popadł w niełaskę władcy. Druga wersja głosiła natomiast, że Wacław pałał niechęcią do Rzymu i chciał mieć wpływ na obsadzanie biskupich stanowisk w Kościele. Gdy zmarł opat klasztoru w Kladrubach, postanowił więc osadzić tam swojego kandydata. To nie spodobało się naszemu duchownego – św. Jan Nepomucen wysłał pismo do stolicy z protestem i w imieniu arcybiskupa zatwierdził opata wybranego przez zakonników. Jakakolwiek wersja nie byłaby prawdziwa, obie kończą się tak samo: podstępnym złapaniem duchownego przez wysłanników króla i osadzeniem go w więzieniu.
Tu rozpoczyna się najczarniejsza karta z życia kapłana. Św. Jan Nepomucen był torturowany na różne sposoby: palono go żywcem, kłuto jego ciało, bito, kopano, a w końcu wyrwano kleszczami język. Następnie ciało z przyczepionymi do szyi kamieniami zrzucono z mostu Karola do rzeki Wełtawy. Zwłoki znaleziono dopiero po kilkunastu dniach i pochowano, a duchowny doczekał się kanonizacji cztery wieki później przez papieża Benedykta XIII. Co jednak ma on wspólnego z Wieliczką? To właśnie tu znajduje się figura św. Jana Nepomucena – chociaż jedna z tysięcy, to wyjątkowa.
Św. Jan Nepomucen z wielickiej kopalni – niezwykła figura
Najsłynniejsza figura Jana Nepomucena znajduje się na moście Karola w Pradze, z którego święty miał zostać zrzucony. W samej Polsce (głównie na Dolnym Śląsku) ulokowanych jest natomiast blisko 2 000 figur, kapliczek i innych przedstawień duchownego. Jedna z nich znalazła swoje miejsce także pod ziemią na głębokości 130 metrów w Grocie Józefa Piłsudskiego. Dlaczego?
Gdy w latach 30-tych XIX wieku Austriacy chcieli zorganizować w Kopalni trasę dla turystów, postanowili połączyć dwa sąsiadujące ze sobą wyrobiska soli zielonej za pomocą 10-metrowego tunelu. Wybudowali drewniane schody i pomost, a dół wypełnili solanką. Zwiedzający musieli więc przepływać trasę tę tratwą, co wzbudzało w nich niemały lęk. By złagodzić niepokój podróżników, stanęła w tym miejscu figura św. Jana Nepomucena, patrona tonących. Dziś można ją podziwiać z drewnianego pomostu.
Jak wygląda wielicki św. Jan Nepomucen? Oczywiście przedstawiony został z brodą i wąsami, a na sutannie widać nałożoną komżę (symbol kapłaństwa), wykończoną koronką. Trzyma on w dłoniach krzyż i palmę, będącą symbolem męczeńskiej śmierci, a zamiast pięciu gwiazd symbolizujących pięć cnót męczeńskich tworzących aureolę, otoczony on został światłami, które pięknie odbijają się w solankowym niewielkim już dziś jeziorze.
Nie tylko figura św. Jana Nepomucena – wyjątkowe rzeźby wielickich podziemi
Licząca ponad 3 km krętych korytarzy Trasa Turystyczna w Kopalni Soli „Wieliczka” to prawdziwa uczta dla miłośników sztuki oraz historii. Każda znajdująca się tu drewniana figurka lub solna rzeźba przynosi ze sobą niezwykłe legendy i opowieści, które zatrzymają Cię w podziemiach na długo. Bo św. Jan Nepomucen jest tylko jednym z wielu, unikatowych podziemnych przedstawień.
