Stanisław Staszic to jeden z najbardziej znanych polskich działaczy politycznych, autorów i propagatorów oświaty. Niewiele osób wie, że z zamiłowania był on również… geologiem. Oto krótka historia Stanisława Staszica.
Przejdź do akapitów:
Stanisław Staszic – biografia w skrócie
Stanisław Staszic urodził się w 1755 roku w Pile, zmarł zaś w 1826 roku w Warszawie. Był znany jako polski artysta z okresu oświecenia, ale również aktywny działacz polityczny z pogranicza filozofii. Te zainteresowania sprawiły, że z czasem jego kariera polityczna zaczęła się rozwijać. Został między innymi ministrem stanu w Księstwie Warszawskim czy zastępcą ministra oświaty w Królestwie Polskim.
Kim jeszcze był Stanisław Staszic? Prekursorem polskiej geologii oraz geografii, przede wszystkim z zamiłowania, a z czasem również i wykształcenia. Co ciekawe, pomimo działania w okresie oświecenia Staszic był też katolickim księdzem, choć nie zawsze identyfikował się z posługą. Przez wiele lat nie chodził w ogóle w sutannie i nie spełniał swoich obowiązków. Większość osób zna go jednak jako cenionego pisarza i publicystę w nurcie oświeceniowym. Jednocześnie jest on jednym z najbardziej znamienitych przedstawicieli wolnomularstwa w Polsce.
Piła – rodzinne miasto Stanisława Staszica.
Stanisław Staszic – dzieła i twórczość
Z uwagi na zainteresowanie tematyką polityczną, które przejawiał Stanisław Staszic, dzieła tego autora były przede wszystkim związane z właśnie tymi kwestiami. Blisko współpracował on z rodem Zamoyskich, jako że otrzymał u nich posadę nauczyciela dla męskiej części potomków. Z tego powodu często kierował swoje listy do osób z tego rodu, a także opierał na ich działaniach część rozpraw.
Staszic Stanisław, autor „Przestróg dla Polski”, to jeden z najbardziej znanych pisarzy swojego pokolenia. Jego sztandarowa praca została przygotowana w oparciu o życie i rządy Jana Zamoyskiego, którego Staszic bacznie obserwował. W swoim dziele stworzył projekt nowej koncepcji narodu, opartej na ustroju republikańskim w duchu oświeceniowym. Proponuje między innymi odejście od feudalizmu poprzez krótkotrwałe rządy silnej ręki, jako że jakikolwiek dłużej trwający despotyzm był, w jego mniemaniu, poważnym zagrożeniem dla państwa i ludu.
Warto dodać, że Stanisław Staszic był również propagatorem szkolnictwa. Zaproponował wiele reform, dzięki którym powstało kilkaset nowych szkół, a nawet uczelni wyższych. Swoje rozprawy tworzył również w duchu poprawności języka polskiego, na przykład o ówczesnej ortografii. Jako specjalista zajmował się też przekładami, głównie z języka francuskiego.
Staszic Stanisław i geologia
Staszic Stanisław, podczas swojego pobytu w okolicach Wieliczki, zwiedził również tamtejszą kopalnię soli. Warto wiedzieć Dla upamiętnienia tego wydarzenia, jak i całej postaci artysty, w Kopalni Soli „Wieliczka” pod koniec XIX wieku powstała komora nazwana imieniem Stanisława Staszica. Warto dodać, że w innej kopalni w Miedziance odkryto minerał, który nazwano imieniem tego prekursora polskiej geologii „staszycytem”.
Komora Stanisława Staszica – widok z góry.
Stanisław Staszic i jego komora w Kopalni Soli „Wieliczka”
Z wielu względów komora Staszica jest wyjątkowa, nawet jak na skalę fenomenu takiego miejsca jak wielicka kopalnia. Jest to wyrobisko o wyjątkowej wysokości – najwyższe z udostępnionych do zwiedzania – liczące aż 36 metrów. Oznacza to, że łączy ono dwa poziomy kopalni. Dla upamiętnienia artysty znajduje się tutaj jego popiersie, wyrzeźbione w 1964 roku przez artystę-górnika, Antoniego Wyrodka.
Ta niezwykła komora, udostępniona również do zwiedzania z widokiem panoramicznym, była świadkiem wielu wydarzeń o charakterze sportowym. Odbył się tutaj skok na bungee, jak i wpisany do Księgi Guinessa pierwszy na świecie lot balonem pod ziemią. Specjalnie skonstruowany balon uniósł się na wysokość 213 metrów, przez co pobicie tego rekordu jest wyjątkowo trudne. Więcej na ten temat pisaliśmy w tym artykule.
Jeśli chcesz na własne oczy ocenić wyjątkowość tego miejsca, masz na to szansę. Odwiedź kopalnię osobiście (śledź informacje dotyczące jej otwarcia) lub zdecyduj się na zwiedzanie online (możesz zobaczyć m.in. jedną z najpiękniejszych komór w kopalni, Kaplicę św. Kingi).
