Codzienna praca górników wiąże się z licznymi zagrożeniami. Jednak niewiele osób wie, że nad bezpieczeństwem osób pracujących pod ziemią czuwa specjalistyczny dział ratownictwa górniczego. Ratownik górniczy zajmuje się udzielaniem pomocy górnikom oraz kopalniom, które zagrożone są zdarzeniami takimi jak pożar podziemny, wybuch gazów czy zawały skał.
Przejdź do akapitów:
Jednak do obowiązków ratowników górniczych należy nie tylko doraźna pomoc w niebezpieczeństwie, ale także działalność prewencyjna. Pracownicy ratownictwa górniczego przeprowadzają również w kopalniach szkolenia z zakresu bezpieczeństwa pod ziemią.
Organizacja ratownictwa górniczego w Polsce
Podstawowymi jednostkami ratownictwa górniczego w polskich kopalniach są grupy ratowników w placówkach górniczych. Każdy zakład ma swoja przeszkoloną drużynę ratowniczą, która może liczyć od kilkunastu do około 80 ratowników górniczych. Łącznie w placówkach górniczych pracuje ich ponad 6 tysięcy.
Natomiast Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego (w skrócie: CSRG) jest jednostką, w skład której wchodzą zawodowi ratownicy, będący czasowo oddelegowani z placówek górniczych. Działalność ratowniczą wykonują także pogotowia górnicze zlokalizowane w 4 okręgach, a także pogotowia specjalistyczne i ratownicy zawodowi.
Czym zajmują się ratownicy górniczy?
Praca ratowników górniczych jest bardzo zróżnicowana. Przede wszystkim zajmują się oni udzielaniem pomocy w przypadku niebezpiecznych zdarzeń w kopalniach. Są to między innymi pożary podziemne, wybuchy gazów kopalnianych oraz pyłu węglowego czy wyrzuty gazów i skał. Ponadto ratownictwo górnicze pracuje nad usuwaniem skutków tych zdarzeń i przywraca bezpieczne warunki pracy po zdarzeniu.
Zawód ratownika górniczego nie jest dla każdego. Osoba chcąca pełnić taką funkcję powinna charakteryzować się opanowaniem, umiejętnością podejmowania szybkich, racjonalnych decyzji, a także odwagą. Dodatkowo musi być to osoba, która potrafi pracować w grupie.
Jak zostać ratownikiem górniczym?
Osoba chcąca zostać ratownikiem górniczym powinna spełniać szereg warunków. Musi być to górnik, który skończył 21 lat, co najmniej rok pracuje w kopalni i ma tzw. dołowy etat. Po złożeniu przez kandydata podania zostaje przebadany jego stan zdrowia. Kandydat musi przejść także wymagające testy wydolnościowe, podobne do tych, którym poddawani są sportowcy. Następnym krokiem selekcji są badania psychologiczne. Statystycznie ratownikiem zostaje 1 na 10 kandydatów.

Ratownictwo górnicze w Wieliczce
Początki stacji ratunkowej w Wieliczce sięgają 1913 roku, kiedy to powstała ona w budynku nadszybia. Ówcześnie drużyna liczyła 65 osób. Jedna z większych akcji ratowniczych w Kopalni Soli w Wieliczce miała miejsce w 1992 roku, kiedy doszło do wycieku wody w poprzeczni Mina. Było to zagrożenie dla całego miasta, ponieważ zapadło się torowisko linii kolejowej, a także teren, na którym znajduje się klasztor ojców Franciszkanów. W 2013 roku stacja obchodziła 100-lecie swojego istnienia.
Chcąc poznać charakterystykę pracy górnika warto skorzystać z Trasy Górniczej w Kopalni Soli „Wieliczka”. Turyści otrzymują tam strój roboczy, kask i lampę, czyli ekwipunek prawdziwego górnika. Wraz z doświadczonym przewodnikiem, zwanym przodowym, zwiedzający rozpoczynają wyprawę od zjazdu szybem Regis.
Każdy z uczestników otrzymuje zadanie do wykonania, może być to mierzenie stężenia metanu, wyszukiwanie oraz transport soli albo badanie nieznanych komór. Wyprawa po labiryncie solnych komór i korytarzy pozwoli poznać codzienną pracę górnika, a także – oczywiście częściowo – ratownika górniczego od kuchni. Po takiej wyprawie nikt nie będzie miał wątpliwości, że to zawody wymagające silnego charakteru.
Praca nie dla każdego
Ratownictwo górnicze nie jest pracą dla każdego. Oprócz odwagi i ogromnego opanowania potrzebna jest również umiejętność pracy w grupie. Indywidualiści mogliby ściągnąć niebezpieczeństwo na siebie i swoją drużynę, dlatego podstawową kwestią jest stworzenie zgranego zespołu ratowniczego. Górnicy wybierają te drogę ze względu na poczucie odpowiedzialności za drugiego człowieka. Aby zobaczyć namiastkę tego, czym zajmują się górnicy warto odwiedzić Trasę Górniczą w Kopalni Soli w Wieliczce.
