Puszcza Białowieska, czyli „zabytki na liście UNESCO”

Na listę UNESCO wpisywane są obiekty, które mają dużą wartość dla ludzkości. Jednym z nich jest Puszcza Białowieska. UNESCO umieściło część terenu na liście już w 1979 roku, natomiast w kolejnych latach uzupełniano wpisy o kolejne obszary. Puszcza jest obiektem transgranicznym, co znaczy, że leży na pograniczu polsko-białoruskim. Dowiedz się więcej o kompleksie leśnym, w którym żyje wiele gatunków chronionych zwierząt. Gdzie jest Puszcza Białowieska, jakie rośliny ją porastają i dlaczego została wpisana na listę UNESCO – odpowiadamy na te i inne pytania.

Przejdź do akapitów:

• Lista UNESCO – czy warto się na niej znaleźć?
• Puszcza Białowieska – co warto o niej wiedzieć?
• Kopalnia Soli w Wieliczce – ona również znajduje się na liście UNESCO

Lista UNESCO – czy warto się na niej znaleźć?

Na liście UNESCO występują wartościowe obiekty – dziedzictwa kulturowego, przyrodniczego oraz mieszane. Weszła ona w życie w 1975 roku, a od tamtej pory znalazło się na niej ponad 1000 obiektów. Kilkanaście leży w Polsce, a jeden z nich to Puszcza Białowieska. UNESCO doceniło ten obiekt przyrodniczy w naszym kraju.

Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO niesie za sobą pewne konsekwencje. Organizacja chce bowiem kontrolować obiekty, dlatego państwo musi składać raporty na jego temat. Dotyczą one między innymi konserwacji i zarządzania.

UNESCO wspiera obiekty medialnie, tworząc kampanie. Zorganizowało je między innymi w celu ratowania zabytków w Egipcie czy Włoszech. Obiekt wpisany na listę ma szansę na zainteresowanie ze strony turystów, a ono przekłada się na zwiększenie zysków z turystyki.

 

Puszcza Białowieska – co warto o niej wiedzieć?

Puszcza Białowieska to kompleks leśny, na którego terenie znajduje się niezwykle cenny Białowieski Park Narodowy. Jest jednym z pierwszych w Europie. Park zajmuje centralną część Puszczy.

Na liście UNESCO już w 1979 roku znalazła się część Puszczy, a dokładniej terenu Białowieskiego Parku Narodowego. W 1992 rozszerzono wpis o białoruski fragment kompleksu. Kolejna zmiana nastąpiła w 2014 roku, kiedy na liście została ujęta cała polska część obiektu przyrodniczego.

Teren Puszczy jest podzielony na cztery strefy, które różnią się przyjętymi reżimami ochronnymi. Pierwsza z nich (strefa ochrony ścisłej) obejmuje obszary Białowieskiego Parku Narodowego i została w pełni oddana siłom natury.

Druga strefa to pozostała część Parku oraz wszystkie rezerwaty przyrody zarządzane przez Lasy Państwowe w ramach Leśnego Kompleksu Promocyjnego. W przypadku strefy ochrony częściowej I dozwolone jest zbieranie jagód i grzybów na potrzeby własne.

 

W strefie ochrony częściowej II znajdują się między innymi ponad stuletnie drzewostany. W tych miejscach nie wolno pozyskiwać drewna, natomiast dozwolone jest polowanie. Ostatnia to strefa aktywnej ochrony różnorodności biologicznej i ochrony krajobrazu, a obejmuje ona pozostały teren obiektu. Możliwa jest tutaj ingerencja człowieka w postaci zabiegów ochronnych, na przykład w celu zachowania naturalnych siedlisk zwierząt. Ochrona to też sanitarne cięcie krzewów, drzew oraz koszenie łąk.

Puszcza Białowieska – gdzie jest?

Kompleks leśny leży na pograniczu Polski i Białorusi, z czego część polska jest nieco mniejsza, ponieważ zajmuje około 42% całego terenu. Geograficznie za środek masywu leśnego uznaje się miejscowość Białowieża. Puszcza Białowieska leży w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego i stosunkowo chłodnego.

Białowieska fauna i flora

Tym, co wyróżnia Puszczę Białowieską, jest niepowtarzalna flora. W kompleksie zachowały się ostatnie na niżu europejskim fragmenty lasów o pierwotnym charakterze. Niektóre drzewa przyjmują wyjątkowe rozmiary i formy – przykładem jest lipa, która swoją wielkością przypomina dąb. Lasy przeważają w krajobrazie Puszczy – to przede wszystkim grądy.

Rośliny naczyniowe są najliczniejszą grupą spośród roślin występujących w Puszczy Białowieskiej – to między innymi paprocie czy widłaki. Warto wiedzieć, że w kompleksie leśnym znajdują się zespoły roślinne, na przykład świerczyna na torfie, która jest w Polsce niezwykle rzadko spotykana. Puszczę Białowieską porasta wiele gatunków z roślin storczykowatych – są to kruszczyk błotny, storzan bezlistny czy listera sercowata.

 

Białowieska fauna jest tak samo bogata jak flora. W Puszczy występują rzadko spotykane gdzie indziej gatunki reliktowe. Żyje tam aż 60 gatunków ssaków, z czego część znajduje się w rejestrze zagrożonych zwierząt na terenie Polski.

W Puszczy Białowieskiej są żubry, jelenie, dziki, sarny, łosie, a także duże drapieżniki takie jak wilk szary i ryś euroazjatycki. Do najliczniejszej grupy ssaków należą gryzonie – mysz leśna i nornica ruda.

Puszcza jest obszarem specjalnej ochrony ptaków. Do zamieszkujących ją grup należą między innymi szponiaste, dzięciołowate, siewkowate, żurawiowe czy gołębiowe. W Białowieskim Parku Narodowym królują dzięcioły. Żyją tam różne gatunki sikor, muchołówek i sów. Warto też zwrócić uwagę na niezwykle bogaty świat bezkręgowców, na przykład chrząszczy i motyli.

Białowieski Park Narodowy

Za początki istnienia Białowieskiego Parku Narodowego uznaje się 1921 rok. Utworzono wtedy specjalną jednostkę o nazwie „Rezerwat”, którą następnie przekształcono w „Park Narodowy w Białowieży”, a w 1947 obszar otrzymał nazwę funkcjonującą do dziś.

Symbolem Białowieskiego Parku Narodowego jest żubr. Dlaczego? Po wojnie to tam rozpoczęto proces przywracania zwierzęcia do natury. Obecnie właśnie w Puszczy Białowieskiej żyje na wolności największe stado żubra w Polsce.

 

Białowieski Park Narodowy cieszy się zainteresowaniem turystów, którzy chętnie zwiedzają między innymi Rezerwat Pokazowy Żubrów. Do muzeum oraz obszaru ochrony ścisłej możliwe jest wejście wyłącznie w towarzystwie przewodnika.

Puszcza Białowieska – dlaczego znalazła się na liście UNESCO?

Zastanawiasz się, co zdecydowało o wpisaniu Puszczy na listę UNESCO? Organizacja kierowała się kryterium IX i X. Puszcza jest wyjątkowym przykładem procesów ekologicznych i biologicznych, które były ważne dla ewolucji zwierząt i roślin. Istotne jest również, że na terenie kompleksu leśnego występują zagrożone gatunki.

Organizacja doceniła obiekt przyrodniczy za unikalny las liściasty strefy umiarkowanej o charakterze pierwotnym, różnorodność biologiczną oraz za to, że jest on ostoją rzadkich gatunków ptaków. Warto wiedzieć, że Puszcza jest jedynym miejscem na niżu Europy, w którym żubr przeżył w naturze do początków XX wieku.

Kopalnia Soli w Wieliczce – ona również znajduje się na liście UNESCO

Puszcza Białowieska to jedyny polski przyrodniczy obiekt na liście UNESCO. Łącznie natomiast znajduje się na niej 17 miejsc, a jednym z nich jest Kopalnia Soli w Wieliczce. Wpisano ją na pierwszą listę UNESCO w 1978 roku. Kopalnia została doceniona między innymi za skarby natury, na przykład solankowe jeziora. Ważna jest również jej wieloletnia działalność – obiekt funkcjonuje nieprzerwanie od setek lat. Ogromna wartość to historyczne narzędzia, które pokazują, jak wysoki poziom techniczny wydobycia soli był w Wieliczce. W Kopalni można zobaczyć Kaplicę św. Kingi, która jest największą podziemną kaplicą na świecie.

W 2023 roku minie 45 lat od wpisania Kopalni na listę UNESCO. To dla Ciebie świetna okazja, żeby skorzystać z wycieczki podziemnymi korytarzami. Wystarczy, że wybierzesz Trasę Turystyczną, w czasie której będziesz cieszyć się widokiem solankowych jezior, konstrukcji ciesielskich, dzieł sztuki rzeźbiarskiej. Przyjrzysz się również dawnym narzędziom i maszynom górniczym, a dzięki przewodnikowi dowiesz się więcej na temat starych sposobów wydobywania soli.

 

Na wycieczkę do Wieliczki możesz wybrać się z dziećmi, dla których przygotowane są różne atrakcje, szczególnie jeśli zdecydujesz się na rodzinną wyprawę Śladami Legend. Na Trasie Turystycznej na najmłodszych i dorosłych czekają niespodzianki, z których można dowiedzieć się więcej na temat górniczej pracy.

Nie martw się o pogodę. Z Trasy Turystycznej skorzystasz o dowolnej porze roku. Wieliczka to świetny kierunek, jeśli zastanawiasz się, gdzie jechać zimą lub w upalne lato na wycieczkę. Bądź jednym z miliona odwiedzających miejsce, które doceniło UNESCO!