Będąc w katedrze, kościele, pałacu, galerii sztuki zachwyca nas głównie to, co na ścianach. Warto jednak spojrzeć w górę i obdarzyć podziwem sufit. Sklepienie budynku może być zaś przepięknym dekoracyjnym wykończeniem wnętrza. Dowiedz się, jakie rodzaje sklepień wyróżniamy w architekturze oraz które z nich możesz zobaczyć w wielickiej Kopalni.
Przejdź do akapitów:
Czym są sklepienia?
Sklepienie to konstrukcja budowlana służąca do przykrycia od góry przestrzeni pomieszczenia w budynku. Fachowa definicja głosi, że jest to krzywiznowe przykrycie budynku. Może być wykonane z kamienia, cegły, a elementy konstrukcji, opartej na kolumnach, filarach, arkadach, wywierają rozpór oddziałujący na podpory. Sklepienie, jako element architektoniczny oraz dekoracyjny, znany był już w starożytności. Stało się ono jedną z najbardziej powszechnych dekoracji w architekturze, która ewoluowała przez wieki.
Sklepienia gotyckie i nie tylko – najpopularniejsze rodzaje sklepień
Są różne typy sklepień charakterystyczne dla różnych stylów architektonicznych, jednak wyróżnia się kilka najbardziej podstawowych, które występują przede wszystkich w architekturze sakralnej. Oto kilka z nich:
- Sklepienia kolebkowe – jedno z najbardziej powszechnych sklepień stosowane w architekturze etruskiej, rzymskiej, a później także w budownictwie romańskim. Charakteryzuje się półwalcowatym kształtem i wzmocnieniem gurtami przebiegającymi między filarami. Sklepienie łukowe oraz kolebkowe należą do najbardziej podstawowych typów sklepień.
- Sklepienie krzyżowo–żebrowe – jedno z najpopularniejszych sklepień spotykanych w średniowiecznej architekturze gotyckiej. Jest to sklepienie krzyżowe z wyraźnie zaznaczonych łęk przez wymurowanie żeber w miejscu przenikania kolebek. Takie sklepienie żebrowe można podziwiać między innymi w Bazylice Mariackiej w Krakowie.
- Sklepienie gwiaździste – to wyjątkowo ozdobny typ sklepień szczególnie popularny w okresie gotyku. Sklepienie gwiaździste powstało przy wprowadzeniu do sklepienia krzyżowo–żebrowego dodatkowego podziału pól, tworząc tym samym kształt gwiazdy.
- Sklepienie kryształowe – również wyjątkowo dekoracyjny typ sklepienia, który w interesujący sposób wykorzystuje grę światła. Popularny w architekturze późnego gotyku, styl kryształowy zrezygnował z żeber, przez co wysklepki sklepienne mają charakterystyczne ostre krawędzie. Taki odmienny kształt załamywał światło, tworząc w budynku wspaniały świetlny efekt.
Sklepienia w Kopalni Soli „Wieliczka”
W nastrojowych podziemiach wielickiej kopalni można znaleźć różne cuda sztuki. Począwszy od solnych rzeźb, płaskorzeźb, przez dekoracje kaplic aż po architektoniczne ornamenty. Wieliccy górnicy przez lata podkreślali przywiązanie do wiary, tworząc kolejne dzieła sztuki sakralnej oraz budując kolejne kaplice. W dwóch z nich możesz oglądać dekoracyjne rodzaje sklepień.
Najstarsza z zachowanych podziemnych kaplic „Wieliczki”, pochodząca z XVII wieku, to kaplica św. Antoniego. Prezbiterium niewielkiej barokowej świątyni przykrywają sklepienia kolebkowe, zaś nawę – sklepienie krzyżowe. Inną kaplicą, której walory możemy podziwiać, odchylając głowę do góry, jest kaplica św. Jana.
Piękna komora z wyjątkowymi drewnianymi rzeźbami zachwyca zwiedzających barwnymi polichromiami oraz kolebkowym sklepieniem. Drewniane sklepienie nad ołtarzem pokrywa dodatkowo polichromia przedstawiająca Trójcę Świętą zasiadającą na tle błękitnego nieba. Urokliwe kaplice, także wyjątkowa kaplica św. Kingi, oraz inne wielickie dzieła sztuki możesz podziwiać na Trasie Turystycznej w Kopalni Soli „Wieliczka”.
Źródła:
http://lubinokolice.nazwa.pl/pages/slownik.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kopalnia_soli_Wieliczka
