Wędrując podziemiami kopalni soli w Wieliczce, wzdłuż Trasy turystycznej, możemy zobaczyć liczne piękne komory solne – m.in. kaplicę św. Kingi, komorę Józefa Piłsudskiego, komorę Janowice oraz komorę nazwaną imieniem najsłynniejszego polskiego astronoma. Co w Kopalni Soli „Wieliczka” robił Mikołaj Kopernik? Odkrywamy niezwykłe i ciekawe miejsca.
Jak podają źródła historyczne, Mikołaj Kopernik człowiek renesansu, odwiedził wielickie podziemia w 1493 roku. Przyjrzymy się bliżej zarówno samej komorze, jak i życiorysowi pochodzącego z Torunia uczonego. Kim był Mikołaj Kopernik i dlaczego autor powiedzenia „Nic piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko, co piękne” robił i wciąż robi pod ziemią?
Mikołaj Kopernik – ciekawostki, które Cię zachwycą!
Mikołaj Kopernik urodził się 19 lutego. Był więc spod znaku ryb. Nie dostrzeżonoby w tym pewnie niczego dziwnego, gdyby nie to, że zodiak ten stawia na intuicję oraz instynkt. Od razu na myśl przychodzi teoria heliocentryczna, z której znany jest poza naszym krajem – Nicolaus Copernicus to dzięki niej jeden z najsłynniejszych Polaków także na świecie! Nie tylko data urodzenia, ale samo nazwisko już od początku miało swoje znaczenie. Czy wiesz, że wzięło się ono od kopru? Jednak nie tego ogrodowego. W języku łacińskim ‘cuprum’ oznacza bowiem ‘miedź’, a nią właśnie handlował Kopernik-senior.
Syn nie poszedł jednak w ślady ojca i zajął się nauką. Mikołaj Kopernik był nie tylko astronomem, jak przede wszystkim go kojarzymy, ale także lekarzem i tłumaczem. Jego szerokie zainteresowania obejmowały m.in. matematykę, malarstwo oraz prawo.
Co ciekawe, badał on również przyczyny zarazy panującej w Olsztynie. Wysnuł teorię, że jej głównym powodem było spożywanie brudnego chleba, który często lądował na ziemi. Co zrobił wtedy Mikołaj Kopernik? Ciekawostki na temat naukowca zachwycają – i młodych, i starych.
Pomnik Mikołaja Kopernika w Olsztynie.
Zalecił on bowiem smarowanie pieczywa masłem – w ten sposób przywierający do niego bród miał zniechęcać do jedzenia. W efekcie tego pomysłowego triku ludność dostrzegła problem, zaraza ustąpiła, a chleb ze smarowidłem stał się popularny w całej Europie. Jednak żaden z tych powodów nie był bezpośrednią przyczyną, dlaczego Mikołaj Kopernik otrzymał komorę swojego imienia kilkadziesiąt metrów pod ziemią!
Komora Mikołaja Kopernika
Jeszcze sporo zanim komora powstała – bo ok. 200 lat wcześniej – Kopalnię Soli „Wieliczka” odwiedził ówczesny student Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Jak się zapewne domyślasz, był to właśnie Mikołaj Kopernik. Wtedy zapewne jeszcze nawet nie śnił, że kilkadziesiąt metrów pod ziemią znajdzie się nie tylko pomieszczenie jego imienia, ale także pomnik.
Komora powstała przed 1785 rokiem – w wyniku eksploatacji bryły soli zielonej. Jest to sól zawierająca średnio 95% halitu oraz niewielką domieszkę iłu, która nadaje jej charakterystyczny zielony kolor. Ma postać brył o zróżnicowanej wielkości - w złożu znajdują się zarówno takie przypominające wielkością piłkę, jak i takie o objętości ponad 20 tysięcy metrów sześciennych.
Wyrobisku nadano imię genialnego polskiego astronoma w 500. rocznicę jego urodzin, obchodzoną uroczyście w 1973 roku. Warto podkreślić, że komora była dość zaniedbana, ale dzięki zapałowi wielickich górników udało się ją odrestaurować oraz przywrócić jej blask. Wnętrze zdobi wspaniała, mająca 4,5 metra wysokości, solna rzeźba przedstawiająca Kopernika. Została ona wykonana przez artystę-plastyka Władysława Hapka.
Jak łatwo zauważyć, komora ma kształt okrągły. Dlaczego? Przez wiele lat wykorzystywano w niej drewniany kierat konny. Wyciągano nim urobek solny z poziomów niższych na poziom pierwszy, a następnie transportowano go do szybu Daniłowicza, aby wyciągnąć go na powierzchnię.
Aby zadbać o stabilność komory, zamontowano w niej drewniane kaszty, czyli wykonane z bali konstrukcje podtrzymujące stropy wyeksploatowanych obszarów, które przeciwdziałają naciskowi górotworu. Dodatkowym zabezpieczeniem są drewniane stojaki tworzące obudowę organową. W kopalniach używa się zwykle drewna sosnowego. Co ciekawe, takie obudowy spełniają jeszcze jedną zaskakującą laików funkcję - w momencie zwiększenia nacisku górotworu, drewno wydaje charakterystyczny, piskliwy dźwięk, informując w ten sposób górników o niebezpieczeństwie.
Solny Mikołaj Kopernik – pomnik we wnętrzu ziemi
Nie tylko jednak komora imienia najsłynniejszego chyba na świecie astronoma jest wyjątkowa, ale także sam pomnik, który stanął w jej wnętrzu. Nietypowy i niezwykły. Dlaczego? Ponieważ sól to trudny materiał rzeźbiarski. Chociaż jest bardzo miękka i plastyczna (zdecydowanie bardziej niż kamień), każda bryła może zawierać niewidoczne, wewnętrzne pęknięcia. W takim przypadku jeden nieostrożny ruch dłuta, a cała rzeźba może zostać zniszczona!
Sól jest również podatna na wilgoć. Wyługowanych rzeźb nie da się już odnowić. Mimo tego wszystkiego, solny Mikołaj Kopernik wciąż stoi i to w centralnym miejscu całej komory. Dumny astronom trzyma w prawej ręce kulę ziemską, a w lewej swoje słynne dzieło De revolutionibus de orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich). I chociaż nie był jedynym słynnym gościem wielickich podziemi, na pewno był jednym z pierwszych. I symbolicznie pozostał w kopalni na stałe.

Trasa turystyczna
Małopolska oferuje liczne atrakcje turystyczne. Wieliczka bez wątpienia powinna być jednym z punktów obowiązkowych. Wybierając Trasę Turystyczną turyści mają do przejścia około 3 kilometrów. Podczas wędrówki odwiedzają 20 komór (w tym komorę Mikołaja Kopernika), położonych na głębokości od 64 do 135 metrów, czyli na poziomach I-III.
Przechadzka pod ziemią to jednak nie tylko podziwianie solnych dzieł sztuki. Wykwalifikowani przewodnicy znają niejedną ciekawostkę związaną z życiem i działalnością wielu osób związanych w jakiś sposób z wielickimi podziemiami. Jeśli chcesz wziąć udział w niezwykłej przygodzie, która zapadnie Ci w pamięć na długo, wybierz się na zwiedzanie Kopalni Soli „Wieliczka”. Możesz to zrobić nawet nie wychodząc z domu, bo podczas wirtualnego spaceru. Jedno miejsce, a tyle możliwości!