Świat jest pełen wielu pięknych miejsc, a natura potrafi wyczarować prawdziwe cuda z soli. Co ciekawe, niesamowity krajobraz, jakim zachwyca Wielka Pustynia Solna, znajdziemy w dwóch różnych zakątkach kuli ziemskiej – zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i Iranie.
Słona pustynia – co to?
Pustynią nazywamy teren o dużej powierzchni, który wskutek małej ilości opadów i wysokich temperatur powietrza (występujących przynajmniej okresowo), pozbawiony jest zwartej szaty roślinnej. Charakterystyczne dla pustyń jest to, że parowanie przewyższa ilość opadów, a dobowy amplitudy powietrza są wysokie. W przypadku gorących pustyń temperatura w ciągu dnia może osiągnąć blisko 50 stopni Celsjusza, a nocą spada nawet do zera.
Słona pustynia to jeden z typów pustyń przy podziale ich ze względu na materiał budujący. W przypadku pustyń słonych jest to oczywiście sól.
Najbardziej znana słona pustynia to Wielka Pustynia Słona. Jednak odpowiedź na pytanie „gdzie znajduje się Wielka Pustynia Słona?” wcale nie jest taka prosta, jakby mogło się wydawać, ponieważ miejsce o takiej nazwie znajdziemy zarówno Stanach Zjednoczonych, jak i Iranie.
Wielka Pustynia Słona – Iran
Dasht-e Kavīr, Kavīr-e Namak czy po prostu Wielka Pustynia Słona. Iran – choć nie jako jedyny – ma na swojej mapie takie wyjątkowe miejsce, które położone jest na Wyżynie Irańskiej. Pustynia ta ma aż około 800 km długości i 320 km szerokości, co daje niemal 78 tys. km² powierzchni. Północną granicę pustyni stanowią góry Elbrus, a za zachodni kraniec uważany jest – mający niemal 400 tys. ha – Park Narodowy Kavir, na którego terenie znajduje się jedno z ostatnich siedlisk geparda azjatyckiego.
Wielka Pustynia Słona w Iranie charakteryzuje się wybitnie suchym klimatem podzwrotnikowym, w związku z czym ma dość piaszczysty i pylisty charakter. Jednak mimo taki uwarunkowań w zagłębieniach terenu występują takyry, czyli słone bagna, a na zachodzie pustyni znajduje się jezioro Namak. Co ciekawe, nazwa zbiornika w tłumaczeniu z języka perskiego na język polski oznacza po prostu sól. Mimo że akwen ma około 3 tys. km2, to woda zajmuje tylko 1 km2 – reszta to pokrywy solne i słone bagna.
Wielka Pustynia Słona – USA
Jak wspomnieliśmy wcześniej, nie tylko na Bliskim Wschodzie znajduje się Wielka Pustynia Słona – USA ma swoją własną Great Salt Lake Desert. Pustynia ta jest nieco mniejsza niż irańska. Liczy około 240 km długości i 80 km szerokości, co daje ponad 10 tys. km2 powierzchni. Położona jest na zachód od Wielkiego Jeziora Słonego w stanie Utah i częściowo Nevada, a dokładniej w północnej części Wielkiej Kotliny.
Podobnie jak Wielka Pustynia Słona w Iranie, także ta w Stanach Zjednoczonych charakteryzuje się wybitnie suchym klimatem podzwrotnikowym kontynentalnym. Jej powierzchnia jest niemal idealnie płaska – wyróżnić można jedynie kilka izolowanych wzgórz – i pokryta twardymi osadami drobnego mułu i wręcz oślepiająco białej warstwą chlorku sodu, czyli soli kamiennej. Na terenie Wielkie Pustyni Słonej nie ma praktycznie żadnej roślinności.
Co Wielka Pustynia Słona ma wspólnego z Wieliczką?
Oprócz tego, że budulcem słonych pustyni jest nierozerwalnie związana z Wieliczką sól, to podobnie jak na Wielkiej Pustyni Słonej w Iranie, także w wielickiej kopalni soli znajdziemy słone jezioro. Akwen położony jest aż 101 metrów pod ziemią, na Trasie turystycznej, w komorze noszącej imię Erazma Barącza, który przez sześć lat był naczelnikiem wielkich salin – czyli, prościej mówiąc, dyrektorem Kopalni Soli w Wieliczce.
Trasa turystyczna to najpopularniejszy wariant zwiedzania wybierany przez turystów odwiedzających kopalnię. Szlak liczy sobie kilka kilometrów długości – w tym ponad 800 schodów – i prowadzi przez wszystkie najpiękniejsze miejsca, goście odwiedzają między innymi uważaną za wielicki „klejnot” przepiękną Kaplicę św. Kingi.
