Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków

Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków, obchodzony corocznie 18 kwietnia, jest okazją do refleksji nad stanem dziedzictwa kulturowego oraz do rozmowy o rozwiązaniach, które realnie wpływają na jego ochronę.

Doroczne obchody, organizowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, stanowią ważną platformę spotkania ekspertów i praktyków: konserwatorów, historyków sztuki i architektury, archeologów, urbanistów, przedstawicieli samorządów, instytucji publicznych i prywatnych, a także właścicieli i opiekunów zabytków.

Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków

Został ustanowiony w 1983 roku przez Międzynarodową Radę Ochrony Zabytków ICOMOS i wpisany przez UNESCO do rejestru ważnych dat o znaczeniu światowym. To święto wszystkich osób zaangażowanych w ochronę dziedzictwa – zarówno specjalistów, jak i właścicieli oraz opiekunów zabytków.

Obchody tego dnia sprzyjają dyskusji o zarządzaniu dziedzictwem, wymianie doświadczeń oraz przybliżaniu społeczeństwu znaczenia ochrony zabytków i wyzwań z nią związanych.

Tegoroczne obchody odbyły się w dniach 16-17 kwietnia, w zespole klasztoru ojców Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie, uznanym za pomnik historii. To najważniejsze sanktuarium maryjne w Polsce, które od 1382 roku pełni nieprzerwanie swoją funkcję religijną i kulturową, będąc jednym z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych w Europie Środkowej.

Kompleks klasztorny jest świadectwem wielowiekowego rozwoju architektury, od gotyckich początków, przez rozbudowę fortyfikacji w XVII wieku, po barokowe przekształcenia i późniejsze modernizacje. Jego znaczenie wykracza jednak poza wymiar materialny. To także przestrzeń o szczególnej wartości duchowej i symbolicznej, głęboko zakorzeniona w historii i tożsamości narodowej.

„Od cyfrowych baz danych i dokumentacji zabytków po dylematy ochrony najmłodszego dziedzictwa” – program obchodów Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków 2026, który wyznacza najważniejsze kierunki dyskusji o przyszłości ochrony dziedzictwa w Polsce.

W programie tegorocznych obchodów znalazło się również uroczyste wręczenie odznaczeń nadanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym honorowych odznak „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz odznak „Za opiekę nad zabytkami”.

W spotkaniu wzięli udział m.in.: Bożena Żelazowska – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalny Konserwator Zabytków; Henryk Kiepura – Sekretarz Stanu, Wiceminister Edukacji; Zastępcy Dyrektorki Narodowego Instytutu Dziedzictwa: Natalia Dzieduszycka, Andrzej Siwek, Karol Czajkowski;  Anna Marconi-Betka – ekspertka narodowa z Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, o. dr Grzegorz Prus – Definitor Generalny Zakonu Paulinów, dr Aleksander Broda, Katarzyna Urbańska – Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków, Katarzyna Piotrowska – Zastępca Dyrektora Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego w UM Krakowa, Zbigniew Pawlak – Prezes Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.  

Kopalnię Soli „Wieliczka” reprezentowały: Agnieszka Wolańska Pełnomocnik Zarządu ds. historii i kultury oraz Mariola Kaczor Dyrektor ds. Marketingu.

Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków przypomina, że dziedzictwo kulturowe wymaga stałej troski, odpowiedzialności i współpracy wielu środowisk. Obchody na Jasnej Górze w 2026 roku stały się okazją do podsumowania dotychczasowych działań, a zarazem impulsem do dalszej pracy na rzecz ochrony wspólnego dziedzictwa.