Kopalnia Soli w Wieliczce? Wybieram się znów

Kopalnia Soli „Wieliczka” to bez wątpienia miejsce, które koniecznie trzeba zobaczyć. Ponad 700 lat historii, niepowtarzalne widoki, olśniewająca kaplica św. Kingi, lista UNESCO – do zabytkowych podziemi nie trzeba specjalnie przekonywać. Turyści z całego świata nie tylko wielicką kopalnię odwiedzają, ale też do niej wracają. Po wielokroć. Dlaczego tak się dzieje? O fenomenie Kopalni Soli „Wieliczka” opowiada Janusz Zając, emerytowany górnik, od ćwierć wieku przewodnik po turystycznych trasach podziemnej Wieliczki.

Podobno do wielickiej kopalni przyjeżdża się co najmniej 3 razy w życiu: jako dziecko, jako dorosły, wreszcie jako człowiek dojrzały, często w towarzystwie wnuków…

Jest w tym szczypta prawdy. Pierwsze spotkanie z kopalnią to często szkolna lub przedszkolna wycieczka. Dzieci widzą podziemia po swojemu – dla nich to bajkowa kraina czarów, królestwo Skarbnika. Gdy wracają na Trasę Turystyczną jako dorośli ludzie, często mówią, że ta pierwsza wizyta w naszej kopalni zapadła im w pamięć nie tyle pod postacią konkretnej wiedzy, ale niezatartego wrażenia. Doświadczenia czegoś niezwykle pięknego. Pamiętają, że lizali ściany, że podziwiali żyrandole w kaplicy św. Kingi i słone jeziora. Dorośli ludzie spoglądają na kopalnię poprzez swoje doświadczenia, pytają o historię, o eksploatację, zachwycają się solnymi rzeźbami, pytają o życiorysy ich twórców – górników i jednocześnie artystów-samouków. Rzeczywiście, mówimy czasem o co najmniej 3 wizytach w kopalni, ale tu chodzi nie tyle o samo 3, co o wielokrotność. Ludzie do nas wracają. Wiele razy, na różnych etapach swojego życia i za każdym razem dostrzegają pod ziemią coś innego, nowego, ważnego dla nich. Przywożą swoje dzieci, wnuki, ale też powracają dla samych siebie, by zobaczyć raz jeszcze. 

Magia kopalni?

Bardziej jej autentyczność, niezmienne i uniwersalne piękno. W naszych podziemiach można dosłownie dotknąć historii. Zresztą nie tylko tej związanej z górnictwem solnym, ale też w szerszym rozumieniu. Wielicka kopalnia była wszak dumą polskich królów i wpisała się w dzieje całego kraju. Współcześnie nie ma problemu w poznaniu jakiegoś zabytku pośrednio – przez telewizję czy internet. Nic jednak nie zastąpi prawdziwej wizyty, osobistego doświadczenia. Niejeden turysta mówił mi, że owszem, widział solne rzeźby na zdjęciach, ale fotografie w żaden sposób nie przygotowały go na wspaniałe wrażenia, jakie zebrał podczas wędrówki Trasą Turystyczną. Zobaczyć na własne oczy, poczuć klimat podziemi, posłuchać przewodnika, zadać nurtujące pytania… Tego nie da się zrobić zdalnie. 

Górniczy świat wydaje się dość tajemniczy, wręcz egzotyczny dla ludzi niezwiązanych z podziemnym fachem…

Zgadza się, dlatego jednym z najważniejszych zadań przewodnika jest objaśnianie kopalni. Wykute w soli kaplice czy majestatyczne drewniane obudowy, takie jak np. w komorze Michałowice, same o sobie nie opowiedzą. Nie wytłumaczą, czemu są właśnie takie. Naturalnie można powiedzieć: mamy książki, jest strona internetowa. Niemniej to coś zupełnie innego usłyszeć np. o sposobach wydobywania soli od przewodnika-górnika, który nie tylko wie, ale też widział i zna się na rzeczy. Kopalnia pozwala na chwilę odłączyć się od codzienności. Młodzi turyści na początku z jękiem zawodu przyjmują brak wi fi (choć, spieszę donieść, są na trasie miejsca z zasięgiem, również wi fi), ale bardzo szybko zapominają o telefonach i zaczynają cieszyć się podziemnym spacerem. Zwracają uwagę na otoczenie, na jego urodę. Słuchają i pytają. Ta nasza kopalnia stwarza zatem okazję do swoistego technologicznego detoksu. Tak na trochę, na czas zwiedzania, ale to wystarczy, żeby wyjechać na powierzchnię pełnym pozytywnych emocji, bynajmniej nie wirtualnych. I jak do naszej kopalni, jedynej takiej na świecie, nie wracać?