Dbanie o układ oddechowy jest niezwykle ważne. Zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy nad większością miast zalega smog. Warto zatem poruszyć ten temat na zajęciach w szkole. Oto szczegółowy scenariusz lekcji biologii wraz z konspektem. W ramach zajęć przewidziana jest wizyta w słynnej Kopalni Soli „Wieliczka”.
Przejdź do akapitów:
Dołączony konspekt lekcji biologii przeznaczony jest do realizacji na dwóch jednostkach lekcyjnych. Pierwsza lekcja dotyczy budowy układu oddechowego człowieka, na drugiej omówione zostaną jego choroby i higiena. Po zajęciach w szkole uczniowie wybiorą się na wycieczkę do Kopalni Soli „Wieliczka”, podczas której dowiedzą się, jak dobroczynny wpływ na zdrowie dróg oddechowych ma panujący tam mikroklimat.
Biologia – układ oddechowy
Lekcję rozpoczynamy od zapoznania uczniów z tematem zajęć oraz przedstawienia celów, które powinni osiągnąć po zakończonych zajęciach. Następnie przechodzimy do omówienia budowy układu oddechowego. Rozdajemy uczniom karty pracy, na których znajduje się model budowy układu oddechowego z wypisanymi cyframi oznaczającymi kolejne jego części. W trakcie wykładu nauczyciela zadaniem uczniów będzie uzupełnienie tego schematu.
Na tablicy rozwieszamy taki sam model w powiększeniu. Posługując się nim, opisujemy, jak zbudowany jest układ oddechowy i jaką funkcję pełnią poszczególne jego elementy. Omawiamy z uczniami proces wymiany gazowej w tkankach i płucach.
Choroby układu oddechowego
Druga część zajęć w głównej mierze opierać się będzie na pracy w grupach. Dzielimy uczniów na trzy zespoły, których zadaniem będzie przygotowanie krótkiego wystąpienia dotyczącego wpływu zanieczyszczeń powietrza na układ oddechowy i chorób, jakie te zanieczyszczenia wywołują. Grupa pierwsza zajmie się wpływem zanieczyszczeń mikrobiologicznych w powietrzu na zdrowie, druga – zanieczyszczeniami pyłowymi a trzecia – zanieczyszczeniami gazowymi.
Po upływie wyznaczonego czasu liderzy grup prezentują przed klasą opracowany temat. Na zakończenie tej części zajęć tworzymy razem z uczniami minileksykon chorób układu oddechowego uwzględniający opis objawów choroby, jej przebieg oraz sposoby leczenia.
Higiena i profilaktyka chorób układu oddechowego
Wyjaśniamy uczniom, czym jest higiena układu oddechowego. Inicjujemy burzę mózgów dotyczącą tego, jak dbać o drogi oddechowe. Odpowiedzi uczniów zapisujemy na tablicy. Jeśli trzeba, uzupełniamy tę wiedzę. Prawdopodobnie jednym z pierwszych pomysłów o tym, jak zapobiegać chorobom, będzie zakrywanie ust dłonią podczas kichania i kaszlu. W związku z tym proponujemy uczniom pewien eksperyment.
Co będzie potrzebne do jego przeprowadzenia?
- 10 kartek wielkości A3,
- butelka po płynie do mycia okien,
- chusteczka.
Spośród uczniów wybieramy „osobę kichającą”, czyli kogoś, kto będzie pryskał wodą ze spryskiwacza, oraz rozkładamy na podłodze kartki papieru, które symbolizować będą osoby (w różnych odległościach – od 30 do 150 centymetrów od osoby z rozpylaczem). Wybrany uczeń, stojąc przed kartkami papieru, energicznie naciska spryskiwacz, czyli kicha. Pozostali notują swoje obserwacje – ile „osób” zostało opryskanych wodą. Następnie prosimy, by uczeń zrobił to samo, ale zakrył wylot butelki ręką – ma to symbolizować częstą sytuację, kiedy ludzie kichają właśnie w rękę.
Uczniowie zaobserwują, że wprawdzie kropelki nie przedostały się na osoby stojące obok, ale wszystkie zostały na dłoni osoby kichającej. Wyjaśniamy, że jeśli po kichnięciu w rękę, nie umyje się jej natychmiast, wirusy i bakterie będą się rozprzestrzeniać. Następnie prosimy ucznia, by wylot spryskiwacza zasłonił chusteczką i dopiero wtedy „kichnął”. Obserwujemy, że cała woda została na chusteczce. Opowiadamy dzieciom, że kichanie w chusteczkę i natychmiastowe wyrzucenie jej do śmieci jest najbardziej skuteczne w zapobieganiu rozprzestrzeniania się przeziębienia czy grypy.
Na zakończenie lekcji uczniowie w grupach przygotowują trzy spoty reklamowe dotyczące profilaktyki chorób układu oddechowego. Pierwsza grupa może przygotować reklamę na temat negatywnego wpływu palenia papierosów na zdrowie, druga – spot promujący zdrowe odżywianie i utrzymanie dobrej kondycji fizycznej, trzecia – filmik mówiący o działaniach mających na celu zmniejszenie smogu.
Lekcja biologii inaczej – wycieczka do Kopalni Soli „Wieliczka”
W tygodniu, w którym odbyła się lekcja, warto wybrać się na wycieczkę do kopalni w Wieliczce. Oprócz zwiedzania kopalni i odkrywania tajemnic kryjących się pod powierzchnią uczniowie dowiedzą się o istnieniu podziemnego uzdrowiska. Przekonają się, jak dobry wpływ na zdrowie ma tamtejszy mikroklimat – powietrze w kopalni jest zdrowe i czyste.
Dzięki tej wycieczce dzieci poszerzą swoją wiedzę na temat higieny i profilaktyki chorób układu oddechowego, a po jej zakończeniu będą mogły wybrać się tam jeszcze raz z rodzicami, by spędzić ciekawie, a przede wszystkim zdrowo, wolny czas.
Materiały dla nauczycieli
Konspekt do tej lekcji dostępny jest tutaj.
