Tradycyjnie od wieków 24 lipca górnicy Kopalni Soli „Wieliczka” wyruszają z pielgrzymką do Starego Sącza, do grobu swej patronki. Święta, królewna, księżna, klaryska – Kinga (Kunegunda), której według legendy Wieliczka zawdzięcza sól.
Spływające do stóp szaty, jej ramiona otula długi płaszcz, włosy skrywa welon. Na głowie książęcy diadem, w dłoni zaś lśniąca bryła soli. Stoi cicha i skupiona we wnęce wyłożonej solnymi kryształami. Oto, jak przedstawił górniczą patronkę Józef Markowski, jeden z twórców wystroju kaplicy św. Kingi. Opisana solna figura znajduje się w ołtarzu głównym – ustawiono ją tam w roku 1914.
Legenda powiada, że wielicka sól jest posagiem królewny Kingi, córki węgierskiego króla Beli IV Arpada oraz Marii Laskaris. Jak w każdej legendzie, tak i w tej tkwi ziarno prawdy, a może nawet i soli, bowiem odkrycie w Wieliczce złóż bezcennego „białego złota” zbiegło się z panowaniem Kingi oraz jej małżonka Bolesława V Wstydliwego.
Kinga urodziła się w roku 1234. Gdy miała pięć lat, zaręczono ją z małopolskim Piastem. Takie to były czasy – aranżowane małżeństwa, dynastyczne waśnie i sojusze, wojny, rozbita na dzielnice Polska. Tak zwane „zaręczyny na przyszłość” Kingi i Bolesława odbyły się, gdy węgierska królewna miała 12 lat.
Ostatecznie małżonkowie postanowili żyć w celibacie, co w średniowieczu nie było decyzją zaskakującą. Księżna Kinga mocno zaangażowała się w odbudowę dzielnicy krakowsko-sandomierskiej, która mocno ucierpiała w wyniku tatarskich najazdów. Hojną ręką sięgnęła do swego posagu, wsparła m.in. krakowską katedrę oraz benedyktynów, cystersów i franciszkanów. Fundowała kościoły, sprowadzała zakonników, włączyła się w starania o kanonizację Stanisława ze Szczepanowa. W roku 1257 otrzymała od męża ziemię sądecką. Po śmierci księcia wstąpiła do zakonu klarysek i osiadła w starosądeckim klasztorze. Tam też zmarła 24 lipca 1292 roku. Kingę uznano błogosławioną w roku 1690, trzysta lat później kanonizował ją Jan Paweł II (1999).
Jaka była księżna Kinga? Trudno powiedzieć po ponad siedmiu wiekach, które dzielą nas od jej czasów. Poetycki portret Kingi zaproponowała polska powieściopisarka Elżbieta Cherezińska: Kinga od kilku lat nie panowała nad wonią świętych kwiatów, która rozchodziła się wokół niej. Zawstydzało ją to, ale nie potrafiła powstrzymać subtelnego aromatu, który unosił się wokół jej postaci. Umiała pohamować jasność wokół palców; błękitne światło bijące pomiędzy jej prostymi ciemnymi włosami łapała w siatkę i gęsty woal, a dźwięk anielskich głosów, który potrafił odezwać się w najmniej odpowiednim momencie, zagłuszała, udając kaszel (fragment książki pt. „Korona śniegu i krwi”). Brzmi baśniowo, niemniej w taki właśnie sposób pisano w średniowiecznych żywotach świętych. Blask czy aromat kwiatów były atrybutami świętości.
W górniczych sercach św. Kinga zajmuje szczególne miejsce – to jej dedykowano najpiękniejszą spośród podziemnych świątyń. Na głębokości 100 m górnicy wykuli w solnej skale olśniewający kościół i złożyli w nim relikwie patronki ofiarowane przez starosądeckie klaryski. Na ślad kultu świętej można trafić również na Trasie Górniczej. Za kasztem w komorze Boczaniec znajduje się maleńka kapliczka, w której czczono Kunegundę. Czas odcisnął na kapliczce swoje piętno, ale nie zniweczył niezwykłej atmosfery miejsca bezpiecznie ukrytego za drewnianą obudową. Ale… skoro mowa o Kindze, skąd imię Kunegunda? Otóż pierwsze jest węgierskim zdrobnieniem drugiego. Kunegundis w języku Germanów znaczyło „Bojowniczka Rodu”.
Wieliccy górnicy od wieków kierują do Kingi prośby i podziękowania. Długą tradycję ma również zwyczaj pielgrzymowania do Starego Sącza. Z przekazów historycznych wiemy, że pracownicy solnej żupy udali się do grobu księżnej w roku 1645, błagając o cudowną interwencję - ratunek przed pożarem srożącym się w kopalni od grudnia 1644. Pielgrzymi dotarli do Starego Sącza 22 lipca. Dwa dni później, czyli 24 lipca, do klasztoru przybył z Wieliczki posłaniec z wiadomością: pożar został ugaszony.
Kinga patronuje w Kopalni Soli „Wieliczka” wielu miejscom. Jest więc szyb św. Kingi, a także szybik Kunegunda, podłużnia, poprzecznia… Imię świętej patronki towarzyszy górnikom każdego dnia. Wiele też w Wieliczce King – zgodnie z tradycją, ale też i gustem, bo to imię piękne, ponadczasowe, wiążące z mądrą i dobrą węgierską królewną.
