Logotyp Kopalni Soli 'Wieliczka'

Chemia – zastosowanie soli. Scenariusz lekcji chemii dla liceum

Dla rodziców i nauczycieli

Dodano: 04.12.2018

Kopalnia Soli „Wieliczka”

Lekcja chemii na wesoło? To możliwe. Proponowany przez nas scenariusz zajęć sprawi, że przekazane w ich trakcie wiadomości na pewno zostaną zapamiętane na długo. Zajęcia uzupełnia wycieczka do Kopalni Soli „Wieliczka”, podczas której uczniowie poznają bliżej kopalnię, dowiedzą się, jak była wydobywana kiedyś sól oraz zobaczą, na czym dokładnie polegała praca górników.

Dołączony konspekt lekcji chemii dotyczy dwóch godzin lekcyjnych w szkole. Praca na zajęciach odbywać się będzie głównie z wykorzystaniem metod aktywizujących. W trakcie lekcji uczniowie zagrają w dwie gry chemiczne.

Lekcja chemii – wprowadzenie do zajęć

Lekcję rozpoczynamy od powtórzenia wiadomości na temat nazewnictwa oraz metod otrzymywania soli. Przypominamy sposób tworzenia nazw soli, następnie prosimy wybrane osoby, by zapisały na tablicy równania reakcji ich otrzymywania. Chętni uczniowie podają również właściwości chemiczne i fizyczne soli.

Chemiczne domino

By powtórzyć i dobrze utrwalić nazwy soli oraz ich wzory, warto przeprowadzić z uczniami grę „chemiczne domino”. Zadaniem uczniów w trakcie gry będzie dopasowanie nazw soli do ich wzorów sumarycznych (w Internecie można znaleźć instrukcje dotyczące przygotowania gry).

Grę przeprowadza się w grupie dwóch, trzech lub czterech osób. Każdy z uczestników otrzymuje po pięć kartoników, które kolejno trzeba dopasowywać do domino układanego na ławce (grę rozpoczynamy od wyłożenia jednego kartonika). Jeśli uczestnik nie ma na ręce odpowiedniego kartonika, dobiera jeden ze stosu. Grę kończymy w momencie, kiedy któryś z graczy wyłoży wszystkie swoje kartoniki lub talia zostanie wyczerpana.

Po zakończeniu gry uczniowie zapisują w zeszycie nazwy soli wraz z ich wzorami.

Zastosowanie soli

Po fazie wprowadzającej i utrwalającej wiadomości z poprzednich lekcji przechodzimy do właściwej części zajęć. Uczniowie, pracując w grupach, wyszukują informacje dotyczące zastosowania soli. Informujemy, że mogą korzystać w tym celu z podręcznika lub wiadomości znalezionych w Internecie. Grupa pierwsza zajmuje się fosforanami, druga – siarczanami, trzecia – azotanami, zadaniem czwartej jest wyszukanie informacji na temat zastosowania węglanów, natomiast piątej – chlorków.

By urozmaicić tę część lekcji, można wykorzystać metodę pracy „Pytania do eksperta” (metoda ta została opisana przy innej lekcji). Po upływie wyznaczonego czasu grupy wymieniają się między sobą informacjami i sporządzają w zeszycie notatkę dotyczącą zastosowania soli.

Podsumowanie wiadomości – zastosowanie soli (chemia na wesoło)

W ramach podsumowania wiadomości na temat zastosowania soli możemy przygotować dla uczniów „chemiczne bingo”. Na planszy do gry w bingo wpisujemy wzory różnych soli (w różnych kombinacjach dla różnych grup) i rozdajemy je zespołom. Odczytujemy zastosowania soli. Uczniowie, którzy pierwsi się zgłoszą i podadzą właściwy wzór soli, otrzymują zielony żeton (w przypadku błędnej odpowiedzi – żeton czerwony). Grupa, która pierwsza ułoży na swojej planszy z zielonych żetonów bingo, wygrywa. Tych uczniów możemy nagrodzić plusami.

Poniżej znajdują się przykładowe pola i odpowiedzi do bingo.

1. Fosforany:
fosforan (V) sodu Na3PO4 – używa się go do produkcji proszków do prania;

fosforan (V) wapnia Ca3(PO4)2 – wykorzystywany jest do produkcji nawozów, ale też dodawany do makaronów, by skrócić czas ich gotowania.
2. Siarczany:
siarczan (VI) wapnia CaSO4 – używany w medycynie do sporządzania bandaży chirurgicznych oraz w budownictwie do gipsowania ścian;
siarczan (VI) magnezu MgSO4 – jest składnikiem soli do kąpieli i preparatów do opalania.
3. Azotany (V):
azotan (V) sodu NaNO3 – jest używany głównie jako nawóz sztuczny (np. przy uprawie ziemniaków lub kukurydzy);
azotan (V) srebra (I) AgNO3 – wykorzystywany do wyrobu luster i farb, stosowany w medycynie jako środek odkażający oraz w kryminalistyce jako środek do ujawniania linii papilarnych;
azotan (V) potasu KNO3 – służy do konserwacji produktów spożywczych.
4. Węglany:
węglan wapnia CaCO3 – jest składnikiem pudrów, zasypek dla dzieci oraz past do zębów. Wykorzystuje się go również do produkcji papieru, betonu, farb oraz kredy szkolnej;
węglan sodu Na2Co3 – stosowany jest do produkcji szkła oraz papieru, a także przy produkcji kosmetyków.
5. Chlorki:
roztwór wodny chlorku sodu NaCl – jest roztworem fizjologicznym wykorzystywanym w medycynie;
chlorek sodu NaCl – wykorzystywany jako przyprawa i konserwant;
chlorek srebra (I) AgCl – znajduje zastosowanie przy wywoływaniu zdjęć;
chlorki sodu NaCl, wapnia CaCl2 i potasu KCl – wykorzystuje się je do posypywania oblodzonych dróg.


Wycieczka do Wieliczki

Ciekawym pomysłem na zakończenie cyklu lekcji o solach będzie oderwanie się od świata wzorów chemicznych i wybranie się do Kopalni Soli w Wieliczce. Uczniowie poznają historię kopalni oraz dowiedzą się, jak wydobywano kiedyś sól. Wiadomości z wycieczki będą mogli wykorzystać również w trakcie lekcji biologii dotyczącej wpływu soli (głównie soli kuchennej) na życie człowieka. Oprócz aspektu edukacyjnego wycieczka do Wieliczki będzie stanowić po prostu świetną przygodę dla naszych uczniów.

Materiały dla nauczycieli

Konspekt do tej lekcji dostępny jest tutaj.

 

Artykuły podobne

  • Wartości w życiu człowieka – scenariusz zajęć dla dzieci

    Dla rodziców i nauczycieli

    Nie rodzimy się ze świadomością tego, co jest słuszne, a co nie. Środowiskiem, w którym się tego uczymy, jest rodzina, natomiast przedszkole i szkoła powinny wspomagać rodziców w tym procesie. Na nauczycielach również leży obowiązek uczenia dzieci odpowiednich zachowań. Warto zatem zaplanować cykl lekcji dotyczący wartości w życiu człowieka. Scenariusz do pobrania znajduje się na końcu artykułu.

  • Zajęcia otwarte w przedszkolu – scenariusz lekcji dla rodziców

    Dla rodziców i nauczycieli

    Zajęcia otwarte dla rodziców w przedszkolu często bywają stresujące dla nauczycieli, którzy obawiają się oceniania. Nie warto jednak z tego powodu rezygnować z takiej formy lekcji, ponieważ dają one możliwość poznania opiekunów dzieci oraz pokazania, jak wygląda nasza praca. Taki rodzaj kontaktu również dla rodziców jest niezwykle ważny, bo daje okazję do obserwacji tego, jak dziecko funkcjonuje w grupie rówieśniczej i czego się już nauczyło.

Serwis internetowy „Kopalnia Soli „Wieliczka” wykorzystuje pliki cookies, które umożliwiają i ułatwiają Ci korzystanie z jego zasobów. Korzystając z serwisu wyrażasz jednocześnie zgodę na wykorzystanie plików cookies. Szczegółowe informacje znajdziesz w zakładce Zastrzeżenia Prawne