św. Klemens i górnicy

Kategoria: Wycieczka na dziś

Dodano:

Kopalnia Soli „Wieliczka”

Miasto Wieliczka i świątynie wzniesione na jej terenie zbudowane zostały na soli. Oznacza to, że część dochodów jakie osiągano z produkcji soli, przeznaczano na finansowanie budowy świątyni Św. Klemensa jak również na jej wielokrotną odbudowę i renowację. Już samo wezwanie kościoła wiąże się z konkretną grupą zawodową czyli z górnikami.

Św. Klemens, trzeci papież po św. Piotrze, żyjący w I w., był i jest patronem górników, kamieniarzy, ludzi niebezpiecznych profesji. Pierwszym świętym, który opiekował się górnikami jeszcze przed rozkwitem kultu św. Kingi, był właśnie św. Klemens – patron wielickiej parafii. Kościół Św. Klemensa otaczał opieką duszpasterską górników. Był miejscem, gdzie do 1772 roku odprawiano codzienne Msze Św. dla górników zjeżdżających do pracy. Bezpośrednia opieka polegała również na tym, iż oddelegowano do posługi górnikom oddzielnego kapelana, do którego obowiązków należało m. in. odprawianie nabożeństw dla wyższych dostojników górniczych w kaplicy zamku żupnego, oraz w podziemnej kaplicy p. w. Św. Antoniego (od 1698 roku) Od 1800 roku urząd kapelana przeszedł pod osobistą opiekę samych proboszczów kościoła Św. Klemensa. Od kilkunastu lat jest sprawowany przez kapłana z zakonu braci franciszkanów-reformatów – o. Ludwika Kurowskiego.

 Obecną bryłę kościoła Św. Klemensa projektował i budował adiunkt górniczy, mierniczy Maciej Lebzeltern. W odbudowywanym w latach 1804-06 na koszt saliny kościele, w głównym ołtarzu, umieszczono obraz przedstawiający św. Klemensa. Wśród wielu obrazów i ołtarzy z lat 80. XIX w., znajdują się szczególnie cenne dla górników dzieła, poświęcone św. Kindze i św. Barbarze oraz wizerunki św. Antoniego i św. Józefa. Ten ostatni ufundowali cieśle górniczy.

W 1852 roku wieliccy górnicy ufundowali ołtarz nazywany ołtarzem „żeleźników”. Znajduje się on nad wejściem do zakrystii, w bocznej lewej nawie. W centralnym miejscu tego ołtarza znajduje się obraz namalowany w 1884 roku przez Jana Gałuszkiewicza. Przedstawia tzw. Wielką Legendę, czyli cudowne odkrycie soli przez św. Kingę. Postać Św. Kingi (Kunegundy) najważniejszej z patronek solnych górników, również wiąże się od wieków z parafią Św. Klemensa. To tutaj od końca XVII wieku przechowywane są Jej relikwie w cennym późnobarokowym relikwiarzu.

W kościelnym skarbcu znajduje się kilka bezcennych zabytków związanych z kopalnią. Na pierwszym miejscu trzeba wspomnieć o gotyckiej monstrancji z 1490 roku, wykonanej misternie (srebro pozłacane, wys. 112 cm) w krakowskim warsztacie złotniczym na zamówienie ówczesnego żupnika – kanonika kapituły krakowskiej Jana Borzymowskiego herbu Belina. Równie wartościowy jak monstrancja jest kielich (XV/XVI w.), ufundowany dla parafii Św. Klemensa przez Andrzeja Kościeleckiego, żupnika krakowskiego.

 

 

 Św. Klemens tak bliski wielickim górnikom ma również swój wizerunek w kaplicy Św. Kingi 101 m pod ziemią. Postać św. Klemensa wykonał i umieścił w ołtarzu głównym górnik-rzeźbiarz Józef Markowski. Natomiast w prezbiterium wielickiej fary znajduje się epitafium Feliksa Boczkowskiego – doktora medycyny, który w Wieliczce sprawował posadę fizyka salinarnego. Dzięki jego staraniom oddano w 1838 roku nowoczesne jak na ówczesne czasy łazienki – czyli uzdrowiskowy zakład kąpielowy, gdzie wykorzystywano wielicką solankę do kąpieli, inhalacji oraz pito wody mineralne. Dr Boczkowski jest autorem pionierskiej publikacji z dziedziny balneologii.

W czasach nam współczesnych kościół Św. Klemensa odzyskał swój blask dzięki remontowi i rewaloryzacji, która trwała kilkadziesiąt ostatnich lat. Została zakończona w 2012 roku, dzięki ofiarności wiernych, również górników i zaangażowaniu proboszcza, księdza prałata Zbigniewa Gerle.

Uroczystości patriotyczno-państwowe, w których biorą udział górnicy takie jak rocznica Konstytucji 3 Maja czy 11 Listopada – Święto Niepodległości rozpoczyna się od Mszy Św. w kościele Św. Klemensa. Górnicy w galowych mundurach modlą się w lewej nawie tego kościoła, przed ołtarzem poświęconym św. Kindze, przedstawiającym legendę o odkryciu soli kamiennej w Wieliczce. Potem pochód górników maszeruje przed pomnik na wielickie planty. Tutaj również (w symbolicznym miejscu pomiędzy najstarszym czynnym szybem wielickim – Regis a kościołem Św. Klemensa) corocznie w święto Bożego Ciała górnicy wznoszą swój ołtarz.

W 1999 roku na pamiątkę kanonizacji księżnej Kingi, ufundowano dla tego kościoła nowy dzwon noszący Jej imię. W czasie Światowych Dni Młodzieży, które odbywały się w 2016 roku w Krakowie i na wielickich Brzegach, parafia Św. Klemensa przyjęła 1600 pielgrzymów gł. z Włoch i Hiszpanii, którzy dostali na pamiątkę 1600 bryłek wielickiej soli, z mottem – cytatem z Ewangelii Św. Mateusza: „Wy jesteście solą tej ziemi, światłem świata…”.

Artykuły podobne

  • Miejsca, które warto zobaczyć

    Wycieczka na dziś

    Widoki zapierające dech w piersiach, przygody, których się nie zapomina - takie wrażenia zapewnia podróż po zakamarkach kopalni soli. Ale które miejsca są tzw. must see podczas wycieczki? Sprawdź!

    Rodzina z trójką dzieci i przewodniczka oglądający żyrandol w Kopalni Soli "Wieliczka".
  • Pomysły na wycieczki objazdowe po Polsce

    Wycieczka na dziś

    Marzysz o niezapomnianej objazdówce po Polsce? Samochodem dotrzesz do miejsc, które omijają tradycyjne środki transportu, ciesząc się niezależnością i elastycznością. Polska oferuje różnorodność krajobrazów, bogatą historię, lokalną kuchnię i mnóstwo klimatycznych zakątków, idealnych na kilkudniową lub nawet kilkutygodniową podróż. Szczególnie polecamy Kopalnię Soli „Wieliczka” – to ważny punkt na mapie południowej Polski, który łączy edukację, rozrywkę i niezwykłą przygodę. Zwiedź fascynującą Trasę Turystyczną przez solne komory i kaplice, poznaj geologię i sztukę górników-rzeźbiarzy. Jeśli szukasz aktywnych wrażeń, wybierz Trasę Górniczą i wciel się w rolę prawdziwego górnika. Po zwiedzaniu, zrelaksuj się w Tężni Solankowej na powierzchni. Kopalnię Soli można łatwo połączyć z wizytą w Krakowie, Oświęcimiu czy Zakopanem.