Koszyczek wielkanocny to bardzo ważny element Wielkanocy, w końcu to właśnie z nim udajemy się w Wielką Sobotę na święcenie pokarmów do kościoła. Mimo że koszyczki mogą mieć różny kształt i formę, to ich tradycyjna zawartość jest niezmienna. Poznaj wszystkie symbole wielkanocne i ich znaczenie.
Przejdź do akapitów
Według źródeł historycznych tradycja święcenia pokarmów na Wielkanoc sięga VII wieku, lecz w Polsce ten zwyczaj pojawił się dopiero na przełomie XIII i XIV stulecia. Początkowo święcono jedynie upieczonego baranka – całego lub w kawałkach. Później został on zastąpiony przez inne rodzaje mięsa, a także figurki wykonane z ciasta, masła, czekolady, cukru lub gipsu.
Z biegiem lat przybywało elementów, którymi wypełniany był koszyczek wielkanocny. Symbolika każdego z nich jest bardzo ważna – nic nie trafiało do koszyczka przypadkowo.
Koszyczek wielkanocny: co powinien zawierać?
Na przestrzeni wieków zestaw pokarmów wkładanych do koszyczka zmieniał się – raz ograniczano ich liczbę, raz dodawano kolejne. Ostatecznie w okresie wczesnego romantyzmu przyjęto, jak ma wyglądać tradycyjny koszyczek wielkanocny. Co powinien zawierać? Chleb, jajko, sól, wędlinę, ser, chrzan i ciasto. Zestaw ten nazywany jest święconką i obowiązuje do dziś. Oczywiście poza nim możemy włożyć do koszyczka również innego rodzaju pokarmy, wedle własnego uznania.
Tradycyjne symbole wielkanocne i ich znaczenie
Chleb – we wszystkich kulturach uznawany jest on za pokarm podstawowy i niezbędny do przetrwania. Dodatkowo dla Chrześcijan symbolizuje on Ciało Chrystusa, dlatego często specjalnie na Wielkanoc wypieka się mały okrągły bochenek ze znakiem krzyża na wierzchu. Zgodnie z tradycją umieszczenie chleba w koszyczku ma zapewnić dobrobyt i pomyślność przez cały kolejny rok.
Jajka – to bezsprzecznie symbol nowego życia, zwycięstwa nad śmiercią i nowego początku. Jednak warto podkreślić, że do koszyczka i na wielkanocne stoły w polskich domach trafiły za sprawą niemieckich zakonników. Dawniej podczas Wielkiego Postu jaj nie wolno było spożywać, dlatego zakonnicy zawsze jedli je w Wielkanoc. Warto podkreślić, że do koszyczka najczęściej trafiają jajka przyozdobione na różne sposoby – malowane farbami, gotowane w łupinach cebuli czy specjalnych barwnikach.

Sól – symbol Wielkanocy to bardzo ważny, wręcz życiodajny minerał, który symbolizuje oczyszczenie oraz prawdę, a jego obecność w koszyczku ma chronić nas przed zepsuciem i odstraszać zło. Co więcej, dla chrześcijan sól to sedno życia i prawdy, dlatego też mówimy o „soli ziemi” – tak w Kazaniu na Górze powiedział Chrystus o swoich uczniach.
Wędlina – kiedyś nie każdy mógł sobie pozwolić na taki pokarm, dlatego wędlina jest symbolem dostatku, zdrowia i płodności. W Polsce od XIX wieku najczęściej w koszyczku wielkanocnym umieszcza się kawałek tradycyjnej polskiej kiełbasy.
Chrzan – jest symbolem siły fizycznej i tzw. krzepy, a jego obecność w koszyczku ma gwarantować zdrowie oraz pełnię sił i energii do działania przez cały rok. Co więcej, chrzan jest dodatkiem, który wzmacnia działanie pozostałych pokarmów, które wchodzą w skład święconki.
Ser – to symbol więzi, przyjaźni pomiędzy ludźmi a naturą. Do koszyczka wkładamy go, aby zapewnić dobrobyt zwierzętom – zarówno gospodarskim, jak i domowym.
Ciasto – zostało włączone do święconki najpóźniej. Jest symbolem doskonałości i umiejętności. Do koszyczka powinno trafić ciasto przygotowane własnoręcznie, najczęściej to drożdżowa baba wielkanocna.

Sól – symbol Wielkanocy i Wieliczki
To, co zawiera w sobie koszyk wielkanocny, symbole poszczególnych pokarmów są związane nie tylko z Wielkanocą. Sól to także symbol nierozerwalnie związany z Wieliczką. Czas świąt warto wykorzystać na wspólny, rodzinny wypoczynek.
Dobrym pomysłem będzie odwiedzenie Kopalni Soli „Wieliczka” np. po sobotnim święceniu pokarmów – tego dnia Trasa Turystyczna otwarta jest dla gości od 7:30 do 17:00 albo w Poniedziałek Wielkanocny, kiedy kopalnia zaprasza odwiedzających od 7:30 do 19:30. Co więcej, właśnie w poniedziałek na ulicach Wieliczki można spotkać Siudą Babę wraz z orszakiem – ta piękna wielkanocna tradycja kultywowana jest tylko w dwóch miejscach
w Polsce.