Logotyp Kopalni Soli 'Wieliczka'

Reportaż: co to jest? Omówienie gatunku literackiego na podstawie „Kartek z podróży (Wieliczka)” Bolesława Prusa

Dla rodziców i nauczycieli

Dodano: 20.12.2017

Kopalnia Soli „Wieliczka”

Temat przeznaczony jest do realizacji na dwóch jednostkach lekcyjnych, podczas których uczniowie poznają reportaż Bolesława Prusa dotyczący podróży do kopalni soli w Wieliczce. W czasie lekcji dowiadują się, jakie są cechy tego gatunku, oraz uczą się, jak napisać dobry reportaż.

Uzupełnieniem lekcji jest trzygodzinne zwiedzanie Kopalni Soli „Wieliczka” z przewodnikiem, które stworzy okazję do skonfrontowania tekstu i pojawiających się w nim opisów miejsc z rzeczywistymi lokacjami. Wycieczka śladami Prusa będzie stanowić punkt wyjścia do napisania własnego reportażu z pobytu w wielickiej kopalni.

Scenariusz lekcji z języka polskiego z wykorzystaniem metod aktywizujących

Praca na zajęciach odbywać się będzie z wykorzystaniem metod aktywizujących. Przed planowaną lekcją należy polecić uczniom, by przeczytali Kartki z podróży (Wieliczka) publikowane w „Kurierze Warszawskim”. Artykuły są dostępne online.

Lekcję rozpoczynamy od przypomnienia wiadomości dotyczących autora tekstu. Uczniowie wymieniają najważniejsze punkty biografii Prusa oraz krótko charakteryzują jego twórczość. Następnie wyznaczony wcześniej uczeń przedstawia Bolesława Prusa jako publicystę.

Reportaż – co to jest?

Po zapisaniu krótkiej notatki biograficznej przechodzimy do właściwej fazy lekcji – analizy tekstu. Informujemy, że utwór, który należało przeczytać, jest reportażem. Podajemy definicję tego gatunku. Uczniowie najpewniej spotkali się już z tą formą w mediach masowych. Powstaje graf, który prezentuje typy reportażu wydzielone ze względu na sposób przekazu. Na diagramie zaznaczamy kolorem typ, którym będziemy się zajmować na lekcji.

Reportaż prasowy – przykład

Ta część zajęć prowadzona będzie metodą pracy w grupach. Dzielimy klasę na trzy zespoły. Pierwszy określi tematykę, czas przedstawionych w reportażu zdarzeń oraz genezę utworu. Druga część klasy scharakteryzuje bohaterów i poświęci szczególną uwagę narratorowi tekstu. Trzecia grupa omówi wydarzenia opisane w utworze. Po upływie wyznaczonego czasu przedstawiciele grup dzielą się wynikami swojej pracy.

Cechy języka reportażu

Następną część lekcji należy poświęcić na analizę języka reportażu. Uczniowie, pracując dwójkami, wynotowują środki stylistyczne, określają ich funkcję oraz wpływ na narrację. Po wspólnym sprawdzeniu poprawności wykonanego zadania zwracamy uwagę na sposób, w jaki do czytelników zwraca się narrator. Uczniowie na pewno zauważą, że w niektórych fragmentach reportażu narrator zwraca się do odbiorców w sposób bezpośredni – kieruje do nich pytania, często też utożsamia się w nimi, używając czasowników w liczbie mnogiej. Pytamy, czego dotyczą te fragmenty. Klasa powinna zgodnie odpowiedzieć, że stanowią one przemyślenia autora tekstu. Wprowadzamy pojęcie dygresji.

Reportaż: najważniejsze cechy gatunku
W ramach podsumowania tego etapu powstanie mapa mentalna zawierającą cechy reportażu. Naklejamy na ścianie duży karton, na którym chętni uczniowie na podstawie notatek z lekcji wypisują cechy gatunku.

Reportaż – jak pisać?

Ostanie ogniwo zajęć poświęcone będzie przygotowaniu do samodzielnego napisania reportażu. Z wykonanych wcześniej przez nauczyciela kartek uczniowie układają przepis na reportaż. Chętna osoba zapisuje na tablicy wielkimi literami hasło: „jak się pisze reportaż – przykład”. Pod napisem uczniowie przyczepiają w odpowiedniej kolejności karteczki. Sprawdzamy poprawność wykonania zadania oraz omawiamy z uczniami kolejne etapy tworzenia reportażu.

Pod koniec lekcji informujemy klasę, że zobaczy miejsce, które w 1878 roku odwiedził Bolesław Prus, dlatego zadaniem domowym będzie przygotowanie fragmentów opisujących miejsca w kopalni.

Wizyta w Kopalni Soli „Wieliczka”

Wycieczka stanowi element przygotowania do napisania reportażu. Podróż do wielickiej kopalni warto rozpocząć na dworcu w Krakowie, tak jak zrobił to autor Kartek z podróży. W trakcie zwiedzania kopalni wybrani wcześniej uczniowie będą odczytywać fragmenty utworu Prusa dotyczące miejsc, w których właśnie się znajdują. Na bieżąco porównujemy opisy z tym, co widzą uczniowie.

Po zakończeniu wizyty w Kopalni Soli „Wieliczka” polecamy uczniom napisanie reportażu z podróży. Zwracamy im uwagę na to, że powinni posłużyć się stworzonym na lekcji przepisem, by ich wypowiedź nie była tylko sprawozdaniem z wycieczki, ale reportażem na miarę autora Lalki.

Materiały dla nauczycieli

Konspekt lekcji języka polskiego (liceum) można pobrać tutaj.

Artykuły podobne

Serwis internetowy „Kopalnia Soli „Wieliczka” wykorzystuje pliki cookies, które umożliwiają i ułatwiają Ci korzystanie z jego zasobów. Korzystając z serwisu wyrażasz jednocześnie zgodę na wykorzystanie plików cookies. Szczegółowe informacje znajdziesz w zakładce Zastrzeżenia Prawne